8. sınıf Türkçe 1. yazılısında puan yedi hatada kaybediliyor: söz sanatını adlandırıp gerekçe yazmamak, benzetme ile kişileştirmeyi karıştırmak, kalıcı isim olmuş kelimeleri fiilimsi saymak, yüklemi bulmadan öge ayırmak, düşünceyi geliştirme yollarını karıştırmak, öyküleme ile betimlemeyi ayırt edememek ve şiir yazma görevinde biçim koşullarını atlamak.
Bu yazı, 8. sınıf Türkçe yazılısına hazırlanan öğrenciler ve velileri için. Konu kapsamını 8. sınıf Türkçe 1. yazılı senaryoları yazımızda, son haftanın gün gün planını 8. sınıf Türkçe yazılısına 1 hafta kala yazımızda verdik. Burada sınav kâğıdında puanın tam olarak nerede kaybedildiğine odaklanıyoruz: her hata için puan kaybettiren bir cevap ve tam puanlık karşılığı.
Bu Yazılıda Puan Nerede Kaybediliyor?
8. sınıf Türkçe 1. yazılısı ortaokulun en çeşitli yazılısı: yedi senaryo arasında ortak tek bir kazanım yok. Okuma-anlama, dil bilgisi ve söz sanatları, yazma diye üç gruba ayrılan kazanımların her birinde ayrı tuzaklar var. Bu hatalar LGS Türkçe testinde de aynı kavramlarla karşınıza çıkacak.
1. Hata: Söz sanatını adlandırıp gerekçe yazmamak
'Benzetme vardır' cevabı açık uçlu soruda yarım puandır. Neyin neye, hangi yönden benzetildiğini yazmak gerekir.
- Puan kaybettiren cevap: Bu cümlede benzetme vardır.
- Tam puanlık cevap: Bu cümlede benzetme vardır; çocuk güçlü ve cesur olma yönünden aslana benzetilmiştir ('aslan gibi').
2. Hata: Benzetme ile kişileştirmeyi karıştırmak
Kişileştirmede insan dışı bir varlığa insana özgü bir özellik ya da davranış verilir. Benzetmede ise iki varlık arasında ortak bir özellik kurulur; çoğu zaman 'gibi, kadar' gibi bir edat bulunur.
- Puan kaybettiren cevap: 'Rüzgâr pencerenin önünde ağlıyordu' cümlesinde benzetme vardır.
- Tam puanlık cevap: Bu cümlede kişileştirme vardır; ağlamak insana özgü bir davranıştır ve rüzgâra verilmiştir.
3. Hata: Kalıcı isim olmuş kelimeleri fiilimsi saymak
Fiilimsiler fiilden türeyip cümlede isim, sıfat ya da zarf görevi üstlenen kelimelerdir. Ama bazı kelimeler artık bir varlığın adı olmuştur ve fiilimsi sayılmaz: dondurma, çakmak, kazma, gelir.
- Puan kaybettiren cevap: 'Bir dondurma aldım' cümlesindeki dondurma isim-fiildir.
- Tam puanlık cevap: Dondurma burada bir yiyeceğin adıdır, kalıcı isim olmuştur; fiilimsi değildir. 'Koşan çocuk' cümlesindeki koşan ise sıfat-fiildir.
4. Hata: Yüklemi bulmadan öge ayırmak
Öge sorularında her şey yüklemden başlar; özne yükleme 'kim, ne' sorusuyla bulunur. Yönelme, bulunma ve ayrılma hâlindeki kelimeler (-e, -de, -den) dolaylı tümleçtir; öğrenci bunları zarf tümleciyle sık karıştırıyor.
- Puan kaybettiren cevap: 'Annem yarın Ankara'ya gidecek' cümlesinde Ankara'ya: zarf tümleci.
- Tam puanlık cevap: Yüklem: gidecek. Kim gidecek? Annem (özne). Ne zaman? Yarın (zarf tümleci). Nereye? Ankara'ya (dolaylı tümleç, yönelme hâli).
5. Hata: Düşünceyi geliştirme yollarını karıştırmak
Bir uzmanın ya da ünlü birinin sözünü aktaran cümle tanık göstermedir; sayısal bilgi veren cümle sayısal verilerden yararlanmadır; iki şeyi benzerlik ya da farklılık yönüyle anlatan cümle karşılaştırmadır. Öğrenci bunların hepsine 'örneklendirme' diyor.
- Puan kaybettiren cevap: 'Bir bilim insanının dediği gibi: Merak, öğrenmenin başlangıcıdır.' Örneklendirme yapılmıştır.
- Tam puanlık cevap: Bu cümlede tanık gösterme yapılmıştır; düşünceyi güçlendirmek için bir bilim insanının sözü aktarılmıştır.
6. Hata: Öyküleme ile betimlemeyi ayırt edememek
Öykülemede olaylar zaman içinde ilerler; 'sonra, ardından' gibi geçişler ve hareket bildiren fiiller vardır. Betimlemede ise bir varlık, yer ya da kişi duyulara hitap edilerek resmedilir; zaman ilerlemez.
- Puan kaybettiren cevap: 'Eski ev, yosun tutmuş duvarları ve gıcırdayan kapısıyla yokuşun başında duruyordu.' Öyküleme vardır.
- Tam puanlık cevap: Bu cümlede betimleme vardır; evin görünüşü ve sesi duyulara hitap edilerek anlatılmış, olay ilerlememiştir.
7. Hata: Şiir yazma görevinde biçim koşullarını atlamak
Şiir yazma görevi geldiğinde öğrenci düz yazıyı alt alta yazıp şiir sanıyor. Dize ve kıta düzeni, başlık ve görevde istenen koşullar (kıta sayısı, uyak, tema) puanlama ölçütünde ayrı maddeler.
- Puan kaybettiren cevap: Başlıksız, dört satıra bölünmüş tek bir uzun cümle.
- Tam puanlık cevap: Başlığı olan, en az iki kıtadan oluşan, dizeleri anlamlı bölünmüş ve görevde istenen temayı işleyen bir şiir.
Bu Hataları Sınavdan Önce Nasıl Yakalarsınız?
Ders kitabından ya da çalışma kâğıtlarından üç soru seçin ve süre tutarak cevaplarını kâğıda yazın. Sonra cevaplarınızı aşağıdaki sorularla kontrol edin:
- Bulduğum her söz sanatının yanına neyin neye, hangi yönden benzetildiğini yazdım mı?
- Fiilimsi sorusunda kelimenin kalıcı isim olup olmadığını kontrol ettim mi?
- Öge ayırmaya yüklemi bularak başladım mı?
- Düşünceyi geliştirme yolu sorusunda cümledeki ipucunu (alıntı, sayı, karşılaştırma) belirttim mi?
İki ya da daha fazla soruya cevabınız hayırsa sorun bilgi eksikliği değil, yazma alışkanlığı. Alışkanlıklar okuyarak değil, aynı tür soruyu birkaç kez yazıp düzeltilerek değişir; bunun için sınavdan önce birkaç deneme yeterli.
Kâğıdı Teslim Etmeden Önce Son 5 Dakika
Sınavın son beş dakikasını yeni soru çözmeye değil, kâğıdı bu listeyle taramaya ayırın:
- Fiilimsilerin türünü ve cümledeki görevini birlikte yazdım mı?
- Şiir ya da yazı görevinde istenen bütün koşulları karşıladım mı?
- Konu ile ana fikri karıştırmadım mı? Ana fikir cümle, konu kelime grubu.
- Kâğıdı yazım ve noktalama için bir kez taradım mı?
Sınavdan Sonra
Sonuç geldiğinde kâğıdı isteyin ve kaybedilen puanları bu yedi hatayla eşleştirin. Hangi hatanın tekrar ettiğini görmek, bir sonraki yazılının planını kendiliğinden çıkarır; yöntemi yazılı sonrası yanlış analizi yazımızda anlattık. Diğer derslerdeki sık hatalar için yazılıda en çok puan kaybettiren hatalar rehberimize bakabilirsiniz.
Son güncelleme: 1 Kasım 2026. Konu kapsamı MEB ODSGM'nin 2026-2027 1. Dönem Konu Soru Dağılım Tablolarına dayanır (odsgm.meb.gov.tr). Okulunuzun seçtiği senaryoyu, sınav tarihini ve puanlama ölçütlerini ders öğretmeninizden teyit edin.
Sıkça Sorulan Sorular
Benzetme ile kişileştirme arasındaki fark nedir?
Benzetmede iki varlık arasında ortak bir özellik kurulur ve çoğunlukla 'gibi, kadar' gibi edatlar kullanılır: 'Aslan gibi güçlü.' Kişileştirmede ise insan dışındaki bir varlığa insana özgü bir davranış ya da özellik verilir: 'Rüzgâr ağlıyordu.'
Dondurma kelimesi fiilimsi midir?
Hayır. Dondurma fiilden türemiştir ama bir yiyeceğin adı olarak kalıcı isim olmuştur; bu yüzden fiilimsi sayılmaz. Çakmak, kazma ve gelir gibi kelimeler de aynı durumdadır.
8. sınıf Türkçe yazılısında kaç senaryo var?
ODSGM'nin 2026-2027 1. dönem tablosunda 8. sınıf Türkçe 1. yazılısı için yedi senaryo ve 17 kazanım bulunuyor; senaryolar arasında ortak kazanım yok. Okulunuzun hangi senaryoyu seçtiğini ders öğretmeninize sormak en doğru başlangıç.
Türkçe dersinde birebir destek ister misiniz?
Uzman eğitmenlerimizle Türkçe dersindeki eksikleri kapatın, notları yükseltin.
