5. Sınıf Fen Bilimleri Yazılısında En Sık Yapılan 7 Hata ve Doğru Cevapları

5. sınıf fen bilimleri 1. yazılısında puan en çok yedi hatada kaybediliyor: Ay'ı ışık kaynağı saymak, evreleri Dünya'nın gölgesine bağlamak, dönme ile dolanmayı karıştırmak, modelde büyüklükleri ve yönleri yanlış çizmek, evre sırasını karıştırmak, kuvveti kilogramla ölçmek ve açıklama sorusunu tek kelimeyle geçmek.

Bu yazı, 5. sınıf Fen Bilimleri yazılısına hazırlanan öğrenciler ve velileri için. Konu kapsamını 5. sınıf Fen Bilimleri 1. yazılı senaryoları yazımızda, son haftanın gün gün planını 5. sınıf Fen Bilimleri yazılısına 1 hafta kala yazımızda verdik. Burada sınav kâğıdında puanın tam olarak nerede kaybedildiğine odaklanıyoruz: her hata için puan kaybettiren bir cevap ve tam puanlık karşılığı.

Bu Yazılıda Puan Nerede Kaybediliyor?

Bu yazılının dört öğrenme çıktısından üçü Ay ile ilgili, dördüncüsü kuvvet. Dört senaryonun hepsinde Ay'ın özellikleri-hareketleri ve Güneş-Dünya-Ay modeli var; evreler ve kuvvet üç senaryoda. Ay konusundaki hataların çoğu kavram yanılgısı: öğrenci yanlış bir fikri yıllarca taşıyor ve yazılıda ilk kez sorgulanıyor.

1. Hata: Ay'ı ışık kaynağı saymak

Ay geceleri parlak göründüğü için öğrenciler onun kendi ışığını ürettiğini düşünüyor. Ay bir ışık kaynağı değildir; Güneş'ten aldığı ışığı yansıtır.

• Puan kaybettiren cevap: Ay geceleri ışık verir, bu yüzden parlaktır.
• Tam puanlık cevap: Ay ışık kaynağı değildir. Güneş'ten aldığı ışığı yansıttığı için geceleri parlak görünür.

2. Hata: Evreleri Dünya'nın gölgesine bağlamak

En yaygın kavram yanılgısı bu. Evreler, Ay Dünya etrafında dolanırken Güneş'ten aydınlanan yarısının Dünya'dan görünen kısmının değişmesiyle oluşur. Dünya'nın gölgesinin Ay'ın üzerine düşmesi evre değil, Ay tutulmasıdır.

• Puan kaybettiren cevap: Ay'ın evreleri Dünya'nın gölgesi Ay'ın üzerine düştüğü için oluşur.
• Tam puanlık cevap: Ay'ın her zaman Güneş'e bakan yarısı aydınlıktır. Ay, Dünya etrafında dolanırken bu aydınlık yarının Dünya'dan görünen kısmı değişir; evreler bu yüzden oluşur.

3. Hata: Dönme ile dolanmayı karıştırmak

Dönme bir gök cisminin kendi ekseni etrafında, dolanma ise başka bir gök cisminin etrafındaki hareketidir. Ay'ın Dünya'ya hep aynı yüzünü göstermesinin sebebi bu iki hareketin süresinin eşit olmasıdır.

• Puan kaybettiren cevap: Ay kendi etrafında dönmediği için hep aynı yüzünü görürüz.
• Tam puanlık cevap: Ay hem kendi etrafında döner hem Dünya'nın etrafında dolanır. İki hareketin süresi eşit (yaklaşık 27,3 gün) olduğu için Dünya'dan hep aynı yüzünü görürüz.

4. Hata: Modelde büyüklükleri ve yönleri yanlış çizmek

Model sorularında öğrenci üç gök cismini aynı boyda çiziyor ya da hareket yönünü göstermiyor. En büyük Güneş, en küçük Ay olmalı; Dünya'nın Güneş, Ay'ın Dünya etrafındaki dolanma yönü oklarla gösterilmeli ve her cisim etiketlenmeli.

• Puan kaybettiren cevap: Üç eşit daire, etiketsiz ve oksuz.
• Tam puanlık cevap: Büyükten küçüğe Güneş, Dünya ve Ay; her biri adıyla etiketli; dolanma yönleri oklarla gösterilmiş.

5. Hata: Evre sırasını karıştırmak

Ana evreler yeni ay, ilk dördün, dolunay ve son dördün sırasıyla gelir; aralarında hilal ve şişkin ay evreleri bulunur. Sıralama sorusunda ilk dördün ile son dördünü yer değiştirmek sık görülen hata.

• Puan kaybettiren cevap: Yeni ay, son dördün, dolunay, ilk dördün
• Tam puanlık cevap: Yeni ay, ilk dördün, dolunay, son dördün; sonra tekrar yeni ay. Döngü yaklaşık bir ay sürer.

6. Hata: Kuvveti kilogramla ölçmek

Kuvvet dinamometreyle ölçülür ve birimi newton'dur (N). Kilogram kütlenin birimidir. Dinamometre sorularında birimi yazmamak ya da kg yazmak puan kaybettirir.

• Puan kaybettiren cevap: Dinamometre 5 kg gösteriyor.
• Tam puanlık cevap: Dinamometre 5 N gösteriyor; cisme etki eden kuvvetin büyüklüğü 5 newton'dur.

7. Hata: Açıklama sorusunu tek kelimeyle geçmek

'Nedenini açıklayınız' diyen soruda cevap bir neden-sonuç cümlesi olmalı. Doğru kelimeyi bulmak tek başına tam puan getirmez.

• Puan kaybettiren cevap: Yansıma.
• Tam puanlık cevap: Ay, Güneş'ten aldığı ışığı yansıttığı için Dünya'dan aydınlık görünür.

Bu Hataları Sınavdan Önce Nasıl Yakalarsınız?

Ders kitabından ya da çalışma kâğıtlarından üç soru seçin ve süre tutarak cevaplarını kâğıda yazın. Sonra cevaplarınızı aşağıdaki sorularla kontrol edin:

• Ay'ın ışık kaynağı olmadığını ve evrelerin nasıl oluştuğunu kendi cümlelerimle yazabiliyor muyum?
• Model çizimimde büyüklükler doğru, her cisim etiketli ve yönler oklu mu?
• Kuvvet sorularında birimi N olarak yazdım mı?
• Açıklama sorularımda '... olduğu için ...' biçiminde neden-sonuç kurdum mu?

İki ya da daha fazla soruya cevabınız hayırsa sorun bilgi eksikliği değil, yazma alışkanlığı. Alışkanlıklar okuyarak değil, aynı tür soruyu birkaç kez yazıp düzeltilerek değişir; bunun için sınavdan önce birkaç deneme yeterli.

Kâğıdı Teslim Etmeden Önce Son 5 Dakika

Sınavın son beş dakikasını yeni soru çözmeye değil, kâğıdı bu listeyle taramaya ayırın:

• Dönme ve dolanma kelimelerini doğru yerde kullandım mı?
• Evre sıralamasında ilk dördün ile son dördün doğru yerde mi?
• Çizimlerimin yanına kısa bir açıklama cümlesi ekledim mi?
• Boş bıraktığım soru kaldı mı?

Sınavdan Sonra

Sonuç geldiğinde kâğıdı isteyin ve kaybedilen puanları bu yedi hatayla eşleştirin. Hangi hatanın tekrar ettiğini görmek, bir sonraki yazılının planını kendiliğinden çıkarır; yöntemi yazılı sonrası yanlış analizi yazımızda anlattık. Diğer derslerdeki sık hatalar için yazılıda en çok puan kaybettiren hatalar rehberimize bakabilirsiniz.

Son güncelleme: 1 Kasım 2026. Konu kapsamı MEB ODSGM'nin 2026-2027 1. Dönem Konu Soru Dağılım Tablolarına dayanır (odsgm.meb.gov.tr). Okulunuzun seçtiği senaryoyu, sınav tarihini ve puanlama ölçütlerini ders öğretmeninizden teyit edin.

Fen Bilimleri dersinde birebir destek ister misiniz?

Uzman eğitmenlerimizle Fen Bilimleri dersindeki eksikleri kapatın, notları yükseltin.