Ortaokulda dersler üst üste binerek ilerler. Matematikte 6. sınıfta oturmamış bir kesir işlemi, 7. sınıfta oranı, 8. sınıfta cebiri zorlaştırır. Bu yüzden eylülde sorulacak en verimli soru 'bu yıl ne yapacağız' değil, 'geçen yıldan ne eksik kaldı' sorusudur.
Bu yıl bu soruyu sormak daha da önemli hâle geldi. MEB'in 2026-2027 genelgesine göre okullarda tarama, deneme ve hazır bulunuşluk sınavı uygulanmıyor. Yani yıl başında 'çocuğunuz nerede' bilgisini okuldan hazır olarak almayacaksınız. Bu ölçümü kendiniz kurmanız gerekiyor. Kararın LGS tarafındaki etkisini okullarda deneme sınavı yapılmayacak yazısında ele almıştık.
Önce Doğru Soruyu Sormak: Eksik mi, Düzensizlik mi?
Her düşük not konu eksiği demek değildir. İkisini ayırmak, eylülde harcanacak zamanın nereye gideceğini belirler.
Konu eksiği belirtileri: öğrenci konuyu anlatırken takılıyor, tanımı bilmiyor, çözüme başlayamıyor, 'bunu hiç görmedim' diyor. Burada sorun bilgidedir.
Düzensizlik belirtileri: öğrenci konuyu anlatabiliyor ama soruyu yapamıyor, tek başına oturunca çalışamıyor, biliyor ama unutuyor. Burada sorun bilgide değil sistemdedir ve konu tekrarı bunu çözmez.
Bu ayrımın pratik testi şudur: çocuğa geçen yıldan bir konuyu açıklatın. Açıklayabiliyorsa eksik yoktur, çalışma düzeni sorunu vardır — çalışıyor ama notları yükselmiyor yazısı bu tarafı ele alıyor.
Evde Ölçüm Nasıl Kurulur?
Ölçüm için deneme sınavı gerekmez; eylülde çözülen deneme zaten yanıltıcı sonuç verir çünkü bu yılın konuları henüz işlenmemiştir.
İşe yarayan yöntem konu bazlı kısa testtir:
- Geçen yılın ana konularını derse göre listeleyin (kitabın içindekiler sayfası bu liste için yeterlidir)
- Her konu için 8-10 soruluk kısa bir set çözdürün — soru bankasının konu testleri ya da MEBİ üzerindeki testler iş görür
- Süre tutun ama baskı yapmayın; amaç not vermek değil, nerede tıkandığını görmek
- Sonucu üç kutuya ayırın: biliyor, kısmen biliyor, bilmiyor
Bu ölçüm bir haftaya yayılabilir; günde bir ders yeterlidir. Ücretsiz kaynaklarla nasıl yapılacağı MEBİ ve EBA rehberinde anlatılıyor.
Her Eksik Kapatılmaz: Öncelik Sıralaması
Ölçüm sonrası ortaya genellikle uzun bir liste çıkar ve velinin ilk refleksi hepsini kapatmaya çalışmaktır. Bu, eylül ve ekimi tüketir ve bu yılın konuları geride kalır.
Öncelik şu iki ölçütle belirlenir:
- Bu yılın konusuna temel oluşturuyor mu? Kesirler, oran-orantı, cebirsel ifadeler, paragraf anlama gibi konular üstüne bina edilir; kapatılmazsa bu yıl da sorun çıkarır.
- Tekrar karşımıza çıkacak mı? Bir kere geçilmiş ve bir daha gelmeyecek bir konu için eylülde zaman harcamak verimli değildir.
Bu iki soruyu geçen eksikler listeye kalır, geçmeyenler bilinçli olarak bırakılır. Üçten fazla madde kaldıysa listeyi tekrar daraltın.
Dört Haftalık Kapatma Planı
Eksik kapatma, bu yılın dersinin yerine değil yanına konur. Uygulanabilir oran şudur: haftanın çalışma süresinin dörtte biri geçmiş konuya, kalanı güncel derse.
Haftalık akış:
- 1. hafta: en kritik tek konu. Önce anlatım (kitap, ders videosu ya da öğretmen), sonra 20-30 soru.
- 2. hafta: aynı konudan karışık soru + ikinci konunun anlatımı.
- 3. hafta: ikinci konunun soruları + birinci konudan kısa kontrol testi.
- 4. hafta: üçüncü konu ve genel kontrol.
Bu tempo yavaş görünebilir ama kalıcıdır. Bir haftada dört konu 'tekrar edip' hiçbirini oturtmamak, eylülde en sık yapılan hatadır.
Ne Zaman Dışarıdan Destek Gerekir?
Evde kapatma her eksik için mümkün değildir. Şu üç durumda dışarıdan destek daha hızlı sonuç verir:
- Eksik iki yıl ya da daha geriye gidiyorsa — bu durumda konu değil zincir kopmuştur ve sıralı bir plan gerekir
- Çocuk konuyu anlatandan anlıyor ama tek başına kitaptan öğrenemiyorsa
- Konu velinin anlatabileceği düzeyin ötesindeyse ve anlatma denemesi her seferinde tartışmayla bitiyorsa
Üçüncü madde küçümsenmemeli: veli-çocuk ilişkisini ders anlatımı üzerinden yıpratmak, kapatılan konudan daha pahalıya mal olabilir. Desteğin türü eksiğin tipine göre değişir; konu eksiğinde özel ders, düzen sorununda koçluk doğru adrestir. Ayrımı özel ders mi öğrenci koçluğu mu yazısında karşılaştırdık.
Ekim Ortasında Kontrol
Kapatma planının işe yarayıp yaramadığını ekim ortasında kontrol edin. Aynı konudan yeni bir kısa test çözdürün; doğru sayısı belirgin arttıysa yöntem çalışıyor demektir.
Artmadıysa iki ihtimal var: ya konu anlatımı yeterince oturmadı (tekrar anlatım gerekir), ya da sorun baştan beri konu eksiği değildi. İkinci ihtimal düşünüldüğünden sık çıkar.
Sonuç
Bu yıl okullarda hazır bulunuşluk sınavı yapılmadığı için, geçen yılın eksiklerini görmek velinin planına düştü. İyi haber şu ki bu ölçüm için deneme gerekmiyor: konu bazlı kısa testler, bir haftaya yayılmış biçimde daha net sonuç veriyor. Asıl iş ölçümden sonra başlıyor — listeyi kısaltmak, bu yılın konusuna temel olan iki-üç eksiği seçmek ve haftanın dörtte birini bunlara ayırmak. Eylülde kapatılan bir eksik, kasımda yazılı haftasında kapatılmaya çalışılan aynı eksikten çok daha ucuza gelir.
Son güncelleme: 3 Eylül 2026. Okullarda tarama ve hazır bulunuşluk sınavı uygulanmamasına ilişkin düzenleme MEB'in 2026-2027 genelgesine dayanmaktadır; güncel bilgi için meb.gov.tr adresini esas alınız.
Sıkça Sorulan Sorular
Bu yıl okullarda hazır bulunuşluk sınavı yapılacak mı?
MEB'in 2026-2027 genelgesine göre okullarda deneme, tarama ve hazır bulunuşluk sınavı uygulanmıyor. Bu nedenle öğrencinin yıl başındaki seviyesini gösteren hazır bir ölçüm okuldan gelmiyor; eksik tespitinin veli tarafından, konu bazlı kısa testlerle yapılması gerekiyor. Güncel bilgi için meb.gov.tr esas alınmalıdır.
Eksik tespiti için deneme sınavı çözdürmeli miyim?
Eylül başında çözülen deneme yanıltıcıdır çünkü bu yılın konuları henüz işlenmemiştir ve sonuç öğrencinin bilgisinden çok yaz boyunca ne kadar unuttuğunu ölçer. Daha isabetli yöntem, geçen yılın ana konularından 8-10 soruluk kısa testler çözdürüp sonucu biliyor, kısmen biliyor, bilmiyor diye üçe ayırmaktır.
Bütün eksikleri kapatmaya çalışmalı mıyım?
Hayır. Bütün listeyi kapatmaya çalışmak eylül ve ekimi tüketir, bu yılın konuları geride kalır. İki ölçüt kullanın: konu bu yılın müfredatına temel oluşturuyor mu ve ilerleyen yıllarda tekrar karşımıza çıkacak mı? İkisini birden karşılayan iki-üç konu seçilir, gerisi bilinçli olarak bırakılır.
Eksik kapatmaya haftada ne kadar zaman ayrılmalı?
Haftalık çalışma süresinin yaklaşık dörtte biri geçmiş yılın konularına, kalanı güncel derse ayrılmalıdır. Geçmişe daha fazla pay vermek bu yılın konularının birikmesine yol açar. Tempo olarak haftada bir konu yeterlidir; bir haftada dört konuyu tekrar edip hiçbirini oturtmamak en sık yapılan hatadır.
Düzenli koçluk desteğiyle verimi artırın
Haftalık koçluk görüşmeleriyle çalışma planı, motivasyon ve zaman yönetimi konularında birebir destek alın.