Velilerin çoğu özel ders kararını bir karne ya da yazılı notu düştükten sonra verir. Oysa not, sorunun en son görünen hâlidir. Bir konudaki eksik genellikle haftalar, bazen aylar önce başlar ve ilk işaretleri evde, ödev masasında görülür. Bu işaretleri erken fark eden veli, çocuğunu bir dönem boyunca zorlanmaktan kurtarır.
Bu yazıda ortaokul öğrencisinde özel ders ihtiyacına işaret eden sekiz durumu, her birinin aslında neyi gösterdiğini ve özel dersin gerekmediği durumları anlatıyoruz. Sonunda evde on dakikada yapabileceğiniz kısa bir kontrol de var.
1. Ödevde Her Seferinde Aynı Yerde Yardım İstiyor
Ara sıra yardım istemek normaldir. Ama çocuğunuz matematik ödevine her oturduğunda aynı tip soruda takılıyor ve siz anlattığınızda o an çözüp bir sonraki hafta yine takılıyorsa, sorun o soruda değil, o sorunun dayandığı önceki bir konudadır. Örneğin 6. sınıfta kesirlerle işlemde takılan öğrencinin asıl eksiği çoğu zaman 5. sınıftaki denk kesir mantığıdır.
2. Aynı Hatayı Tekrar Tekrar Yapıyor
Yazılı kâğıdına ya da deneme sonucuna baktığınızda aynı hatanın farklı sorularda tekrarlandığını görüyorsanız bu, dikkatsizlik değil, yanlış öğrenilmiş bir kuraldır. Dikkatsizlik rastgele dağılır; yanlış öğrenilmiş kural ise belirli bir soru tipinde ısrarla tekrar eder. Yanlış öğrenilmiş bir kuralı düzeltmek, sıfırdan öğretmekten daha zordur ve çoğu zaman birebir çalışma gerektirir. Bu ayrımı nasıl yapacağınızı yazılı sonrası yanlış analizi yazımızda anlattık.
3. Bir Dersten Sistemli Olarak Kaçıyor
Çocuk her akşam önce sevdiği derse oturuyor, belli bir dersi ise hep 'yarın' diye erteliyorsa, bu tembellik değil, zorlanmanın en yaygın dışa vurumudur. Ortaokul öğrencisi anlamadığı derse oturmaktan kaçar, çünkü o ders ona kendini yetersiz hissettirir. Bu durum hakkında ayrıntılı bir yazımız var: çocuğum sadece sevdiği derse çalışıyor.
4. Derste Anlıyor, Sınavda Yapamıyor
'Öğretmen anlatınca anlıyorum ama sınavda yapamıyorum' cümlesi iki farklı sorunu gizleyebilir: ya konu gerçekten tanıdık geliyor ama tek başına uygulanacak kadar oturmamış, ya da sınav anındaki zaman ve baskı yönetiminde sorun var. Birincisi özel dersle, ikincisi daha çok koçluk ve sınav provasıyla çözülür. Ayrıntısı derste anlıyor sınavda yapamıyor yazımızda.
5. Notları Bir Dersten Diğerlerine Göre Belirgin Düşük
Diğer derslerde 80-90 alan bir öğrencinin tek bir derste 50-60'larda kalması, genel bir çalışma sorununu değil, o derse özgü bir eksiği gösterir. Bu tablo özel ders için en net işarettir, çünkü sorun yerelleşmiştir ve hedefli çalışmayla en hızlı sonuç veren durum budur.
6. Konu Biriktiriyor
Okulda yeni konuya geçildiğini ama çocuğunuzun hâlâ iki konu öncesiyle uğraştığını fark ediyorsanız, aradaki fark her hafta büyür. Matematik ve fen bilimleri birikimli derslerdir; bir konu oturmadan üstüne yenisi konduğunda öğrenci bir süre sonra derste ne anlatıldığını takip edemez hâle gelir. Bu noktada okul temposu çocuğu taşımaz, birinin onu bulunduğu yerden alıp okulun bulunduğu yere getirmesi gerekir.
7. Soru Sormaktan Çekiniyor
Bazı öğrenciler kalabalık sınıfta anlamadığını söylemez. Ya arkadaşlarının önünde mahcup olmaktan korkar ya da sorusunun 'çok basit' olduğunu düşünür. Öğretmen sorulmayan soruyu bilemez. Birebir ortamda bu engel kalkar; çekingen öğrenciler özel dersten en çok fayda gören grup arasındadır.
8. Ders Konuşması Evde Kavgaya Dönüşüyor
Ödev ve ders konusu her akşam gerginlikle bitiyorsa, siz çocuğunuza ne kadar iyi anlatırsanız anlatın verim düşer. Ebeveyn-çocuk ilişkisi öğretmen-öğrenci ilişkisinden farklıdır; ortaokul yaşında çocuk annesinden ya da babasından öğrenmeye karşı doğal bir direnç geliştirir. Bu durumda dersi evin dışındaki birine devretmek hem başarıyı hem aile içindeki ilişkiyi korur. Bu kararı çocuğuma kendim ders çalıştırmalı mıyım yazımızda tarttık.
Özel Dersin Gerekmediği Durumlar
Her düşük not özel ders gerektirmez. Şu durumlarda önce başka bir şey denemek daha doğrudur:
- Sorun tek bir dersle sınırlı değil, bütün derslerde düzensizlik varsa: burada ihtiyaç konu anlatımı değil, çalışma sistemidir. Koçluk daha doğru başlangıçtır.
- Düşüş ani ve yakın zamanda başladıysa (taşınma, okul değişikliği, aile içi bir olay): önce sebebi anlamak, rehberlik servisiyle konuşmak gerekir.
- Çocuk hiç çalışmıyor ama çalıştığında yapabiliyorsa: sorun bilgi değil, motivasyon ve düzendir.
- Yalnızca bir yazılı kötü geçtiyse: tek bir sonuç trend değildir. İkinci sınavı ve ödevleri izleyin.
Evde 10 Dakikalık Kısa Test
Çocuğunuzun zorlandığı dersin kitabını açın ve iki ünite önceki bir konudan üç soru seçin. Çocuğunuzdan bunları yanınızda, yardım almadan çözmesini ve her birinde ne yaptığını sesli anlatmasını isteyin.
- Üçünü de çözüp açıklayabiliyorsa: geçmiş konular yerinde, sorun güncel konuda ya da sınav anında.
- Çözüyor ama açıklayamıyorsa: ezbere dayalı bir bilgi var, kalıcı değil.
- Çözemiyorsa: eksik geriye doğru uzanıyor ve kendi kendine kapanması beklenmemeli.
Son iki durumda birebir destek, eksiğin nerede başladığını bulmak için en hızlı yoldur.
Karar Vermeden Önce
Arc Akademi'de özel ders süreci ücretsiz bir tanışma görüşmesiyle başlar; bu görüşmede çocuğunuzun durumunu dinler, gerekirse kısa bir seviye tespiti yaparız ve özel ders gerekmiyorsa bunu açıkça söyleriz. Ders içeriği ve işleyiş için online özel ders sayfamıza, ücretler için fiyatlar sayfamıza bakabilirsiniz.
Sıkça Sorulan Sorular
Özel derse başlamak için not düşmesini beklemeli miyim?
Hayır. Not, eksiğin en son görünen hâlidir. Ödevde sürekli aynı yerde takılma, belli bir dersten kaçma ya da aynı hatayı tekrarlama gibi işaretler not düşmeden önce gelir ve bu aşamada başlanan destek daha kısa sürede sonuç verir.
Bütün derslerde düşüş varsa özel ders mi almalıyım?
Genellikle hayır. Bütün derslerde aynı anda düşüş, konu eksiğinden çok düzensizliği ya da motivasyon sorununu gösterir. Bu durumda önce çalışma sistemini kuran koçluk daha doğru bir başlangıçtır; belirli bir derste eksik çıkarsa özel ders sonradan eklenir.
Özel ders ihtiyacını kim tespit eder?
En sağlıklı tespit, öğrencinin geçmiş konulardan soru çözerken izlenmesiyle yapılır. Okul öğretmeninin görüşü de değerlidir. Arc Akademi'de ücretsiz tanışma görüşmesinde kısa bir seviye tespiti yapılır ve gerekmiyorsa özel ders önerilmez.
Birebir özel ders desteği ister misiniz?
Uzman eğitmenlerimizle ortaokulun tüm derslerinde birebir özel ders imkânı sunuyoruz.