Pek çok evde aynı döngü yaşanır: pazar akşamı çocuk heyecanla bir haftalık program hazırlar, belki renkli kalemlerle süsler, odasının duvarına asar. Pazartesi program uygulanır, salı yarısı, çarşamba hiç. Perşembe gelindiğinde program duvarda asılı bir hatıra olarak kalır. Birkaç hafta sonra döngü tekrar başlar.
Bu yazıda bir ortaokul öğrencisinin programını neden uygulayamadığını, en yaygın sekiz sebebi ve her biri için uygulanabilir çözümleri anlatıyoruz.
1. Program Fazla İddialı
En yaygın sebep budur. Hiç düzenli çalışmayan bir öğrenci program yaparken kendine günde üç-dört saat yazar, çünkü 'olması gereken' bu gibi görünür. Ama bir alışkanlık sıfırdan bu boyutta başlamaz. Çözüm: programı mevcut düzenin biraz üzerinden başlatmak. Hiç çalışmıyorsa günde 30-45 dakika. Bu küçük program uygulandığında süre kademeli olarak artırılır.
2. Görevler Belirsiz
'Matematik çalış' bir görev değildir. Öğrenci masaya oturduğunda ne yapacağını bilmezse, karar verme süreci başlar ve çoğu zaman erteleme ile biter. Çözüm: her görevi somut yazmak. 'Matematik çalış' yerine 'kesirlerle toplama, kitap sayfa 42, 15 soru'. Belirsizlik azaldıkça başlamak kolaylaşır.
3. Saat Var, Görev Yok (ya da Tersi)
Bazı programlar yalnızca saatlerden oluşur: '17.00-18.00 matematik'. Öğrenci bir saat boyunca masada oturur ama ne kadar iş yaptığı belirsiz kalır. Bazı programlar ise yalnızca görevlerden oluşur ve ne zaman yapılacağı belirsizdir. Çözüm: her görevin hem bir zamanı hem de bir bitiş ölçütü olmalı: '17.00'de başla, 15 soruyu bitirince bitir'.
4. Gerçek Hayat Programa Dahil Edilmemiş
Program yapılırken antrenman günü, misafir akşamı, okulda geç kalınan gün, yazılı haftası hesaba katılmaz. Çözüm: programı yapmadan önce haftanın sabit etkinliklerini yazmak ve çalışmayı bunların etrafına yerleştirmek. Antrenman akşamına ağır bir görev yazmak, o günü baştan aksamaya mahkûm eder. Haftalık program örnekleri için ortaokul haftalık ders çalışma programı yazımıza bakabilirsiniz.
5. Bir Aksama Her Şeyi Bitiriyor
Ortaokul öğrencilerinde sık görülen bir düşünce kalıbı şudur: 'Salı çalışamadım, program bozuldu, artık bir anlamı yok.' Tek bir günün aksaması, bütün programın bırakılmasına yol açar. Çözüm: aksamayı planın normal bir parçası olarak görmek. Programa haftada bir 'telafi' boşluğu koymak ve aksayan günün görevini oraya taşımak işe yarar. Mükemmel bir hafta değil, kesintisiz bir alışkanlık hedeflenmelidir.
6. Program Çocuğun Değil, Velinin
Program veli tarafından yazılıp çocuğa verildiğinde, çocuk onu sahiplenmez; uygulamak onun için bir görev değil, bir dayatma olur. Çözüm: programı çocukla birlikte yazmak ve hangi gün ne kadar çalışabileceğini ona sormak. Kendi söylediği bir süreye uymak, kendisine verilen bir süreye uymaktan çok daha kolaydır.
7. İlerleme Görünmüyor
Program uygulandığında hiçbir şey değişmiyorsa, öğrenci için uygulamanın anlamı kalmaz. Çözüm: tamamlanan görevlerin görünür olması. Basit bir işaretleme (yapılan görevin yanına tik), haftanın sonunda kaç görevin tamamlandığını görmek ve bunu birkaç hafta boyunca karşılaştırmak, motivasyonun güçlü bir kaynağıdır.
8. Ekran Süresi Programın Önüne Geçiyor
Okuldan sonra telefon ya da oyunla başlayan bir akşam, çoğu zaman çalışma saatini yutar. 'Beş dakika daha' bir saate dönüşür. Çözüm: çalışmanın ekrandan önce gelmesi ve ekranın çalışma bittikten sonraki bir ödül olarak konumlanması. Ekran dengesi için ortaokulda telefon ve ders çalışma dengesi yazımıza bakabilirsiniz.
İşe Yarayan Küçük Plan Nasıl Kurulur?
- Mevcut çalışma süresini bir hafta gözlemleyin.
- İlk programı bunun biraz üzerinde, çocukla birlikte yazın.
- Her görevi somut ve bitirilebilir yazın.
- Sabit etkinlikleri önce yerleştirin.
- Haftada bir telafi boşluğu bırakın.
- Tamamlanan görevleri işaretleyin.
- Her hafta sonu programı birlikte gözden geçirip gerekirse küçültün ya da büyütün.
Velinin Rolü
Programın uygulanmasında velinin rolü, her akşam kontrol eden bir denetçi olmak değil, haftada bir programı birlikte gözden geçiren bir destekçi olmaktır. Her akşam 'programına uydun mu?' diye sormak, programı bir gerginlik kaynağına dönüştürür. Haftalık kısa bir gözden geçirme, hem takibi sağlar hem de çocuğa sorumluluğu bırakır.
Ne Zaman Koçluk Gerekir?
Bu yöntemler birkaç hafta boyunca denenip hâlâ işe yaramıyorsa ya da program konusu evde sürekli gerginlik yaratıyorsa, takibi bir koça devretmek iyi bir seçenektir. Koç her hafta öğrenciyle birlikte geçen haftanın planını değerlendirir, aksayan yerleri bulur ve gelecek haftanın planını öğrencinin gerçek temposuna göre yeniden kurar. Arc Akademi'nin koçluk yaklaşımı tam olarak bu döngü üzerine kurulu; koçluğun ilk ayında neler olduğunu öğrenci koçluğunda ilk ay yazımızda anlattık. Ayrıntılar için öğrenci koçluğu sayfamıza bakabilirsiniz.
Sıkça Sorulan Sorular
Çocuğum neden yaptığı programı uygulamıyor?
En yaygın sebepler programın fazla iddialı olması, görevlerin belirsiz yazılması, antrenman ve yazılı gibi gerçek hayat etkinliklerinin hesaba katılmaması, tek bir aksamanın bütün programın bırakılmasına yol açması ve programın çocuk yerine veli tarafından yazılmasıdır.
Ortaokul öğrencisi için ilk ders çalışma programı nasıl olmalı?
Öğrencinin mevcut çalışma süresinin biraz üzerinde, çocukla birlikte yazılmış, görevleri somut ve bitirilebilir, sabit etkinlikleri hesaba katan ve haftada bir telafi boşluğu bırakan küçük bir program. Program uygulandıkça kademeli olarak büyütülür.
Veli çocuğun programını her gün kontrol etmeli mi?
Her akşam kontrol etmek programı bir gerginlik kaynağına dönüştürebilir. Haftada bir programı çocukla birlikte kısa bir şekilde gözden geçirmek, hem takibi sağlar hem de sorumluluğu çocuğa bırakır.
Düzenli koçluk desteğiyle verimi artırın
Haftalık koçluk görüşmeleriyle çalışma planı, motivasyon ve zaman yönetimi konularında birebir destek alın.