Ortaokulda Telefon ve Ders Çalışma Dengesi Nasıl Kurulur?

Ortaokul yıllarında telefon, evdeki en sık tartışma konularından biri. Çocuk telefonu sosyal hayatının merkezi olarak görüyor, veli ise ders çalışmanın önündeki en büyük engel olarak. İki taraf da kısmen haklı. Telefonu tamamen yasaklamak ortaokul yaşında çoğu zaman sürdürülebilir değil; tamamen serbest bırakmak ise çalışmayı imkânsız kılıyor.

Telefon ve ekran süresinin ders başarısına etkisini ekran süresi yazımızda ele almıştık. Bu yazı pratik bir sisteme odaklanıyor: telefonu ders çalışmayla nasıl dengeli bir şekilde bir arada tutabilirsiniz?

Temel İlke: Yasaklamak Değil, Yönetmek

Telefonu yasaklamanın iki sorunu var. Birincisi, yasak genellikle gizli kullanımı doğurur ve kontrolü tamamen kaybedersiniz. İkincisi, çocuk telefonla sağlıklı bir ilişki kurmayı öğrenmeden liseye geçer; lisede telefon kontrolü velinin elinden çok daha fazla çıkar.

Bu yüzden amaç, çocuğun telefonu kendisinin yönetebileceği bir sistem kurmak. Başta veli daha çok kontrol eder; yıllar içinde kontrol çocuğa geçer.

Kural 1: Çalışma Saatinde Telefon Başka Odada

Araştırmalar, telefonun kapalı olsa bile masada durmasının dikkati düşürdüğünü gösteriyor. Beyin, telefonun varlığını fark eder ve bir kısmı sürekli onu kontrol etme dürtüsüyle meşgul olur.

Kural net olmalı: ders çalışma bloğu başladığında telefon başka bir odada, örneğin mutfakta ya da salonda belirlenmiş bir yerde durur. Blok bittiğinde, molada telefona bakılabilir. Bu kural, telefon kullanımını yasaklamaz; yalnızca çalışma zamanını telefondan korur.

Kural 2: Bildirimleri Azaltmak

Telefonun asıl dikkat dağıtıcı gücü bildirimlerden gelir. Her bildirim, çocuğun o anki işini bölüp telefona yönelmesine yol açar. Çocukla birlikte telefonun bildirim ayarlarına bakın:

• Oyun ve sosyal medya uygulamalarının bildirimleri kapatılsın.
• Mesajlaşma uygulamalarında grup bildirimleri sessize alınsın.
• Ders saatlerinde ve akşam çalışma saatlerinde 'rahatsız etmeyin' modu otomatik açılacak şekilde ayarlansın.

Bildirim ayarlarını çocukla birlikte yapmak, dayatma yerine ortak karar gibi hissettirir.

Kural 3: Ders İçin Telefon Kullanımının Sınırı

Çocuklar sık sık 'telefona ders için ihtiyacım var' der. Bu kısmen doğru: MEBİ gibi eğitim platformları, sözlük, hesap makinesi, sınıf grubundaki ödev bilgisi. Ama bu kullanım kolayca sosyal medyaya ya da oyuna kayar.

Çözüm önerileri:

• Eğitim platformları mümkünse bilgisayar ya da tablette kullanılsın, telefonda değil.
• Ödev bilgisi için sınıf grubuna bakmak gerekiyorsa, bu çalışma bloğundan önce yapılsın ve ödevler ajandaya yazılsın.
• Sözlük ve hesap makinesi için basılı sözlük ya da ayrı bir hesap makinesi tercih edilsin.
• Telefonun ders için gerçekten gerekli olduğu durumlarda, kullanım kısa ve amaçlı olsun; iş bitince telefon yerine döner.

Kural 4: Yatmadan Önce Telefon Yok

Uyku, ders başarısının görünmez temelidir. Yatmadan önce telefona bakmak hem uykuya dalmayı geciktirir hem de uyku kalitesini düşürür. Kural: yatış saatinden en az 30-60 dakika önce telefon, yatak odası dışında belirlenmiş bir yerde şarja konur. Bu kural, tüm aile için uygulanırsa çocuk tarafından daha kolay kabul edilir.

Aile Telefon Sözleşmesi

Kuralları yazılı bir sözleşmeye dökmek, sürekli tartışmayı önler. Sözleşme çocukla birlikte hazırlanmalı ve imzalanmalı. İçinde şunlar olabilir:

• Hafta içi ve hafta sonu günlük telefon süresi
• Çalışma saatinde telefonun yeri
• Yemek masasında telefon kullanımı
• Yatmadan önce telefonun bırakılacağı saat ve yer
• Hangi uygulamaların kullanılabileceği
• Kurallar çiğnendiğinde ne olacağı
• Sözleşmenin ne zaman gözden geçirileceği (örneğin her dönem başında)

Sözleşmenin en önemli kısmı, çocuğun da kural önerebilmesidir. Örneğin 'hafta sonu bir saat ek süre' ya da 'arkadaşlarımla oyun oynadığım saat bölünmesin' gibi. Çocuğun sesinin duyulduğu bir sözleşme, çok daha tutarlı uygulanır.

Okulda Telefon Kuralı

Bu yıl okullarda derslerde cep telefonu kullanımına ilişkin kurallar netleştirildi. Okulda telefonsuz geçen saatler, evde de telefonsuz çalışma saatlerini kabul ettirmeyi kolaylaştırabilir. Ayrıntılar için okulda cep telefonu yasağı yazımıza bakabilirsiniz.

Kural Çiğnendiğinde

Kurallar mutlaka çiğnenecek. Önemli olan tepkinin tutarlı ve orantılı olması.

• Sonuç önceden belirlenmiş olsun. Sözleşmede yazılı olan sonuç uygulanır; o anki öfkeyle yeni bir ceza icat edilmez.
• Sonuç kısa ve orantılı olsun. Bir gün çalışma saatinde telefon kullanıldıysa, ertesi günün telefon süresi azaltılabilir. Bir ay telefon yasağı ise orantısızdır ve sözleşmenin tamamen çökmesine yol açar.
• Tartışma sakin bir anda yapılsın. Kuralın neden çiğnendiği, bir dahaki sefere ne yapılabileceği konuşulsun.

Telefon ya da oyun kullanımı gerçek bir bağımlılık düzeyine ulaştıysa, yani çocuk telefondan uzak kaldığında aşırı öfke ya da kaygı yaşıyor, uyku ve okul hayatı ciddi şekilde bozuluyorsa, okul rehber öğretmeniyle görüşmek gerekir. Oyun odaklı sorunlar için çocuğum oyun oynamaktan ders çalışmıyor yazımıza bakabilirsiniz.

Sonuç

Ortaokulda telefon ve ders çalışma dengesi, yasakla değil yönetimle kurulur. Çalışma saatinde telefonun başka odada durması, bildirimlerin azaltılması, ders için telefon kullanımının sınırlanması ve yatmadan önce telefonun bırakılması dört temel kural. Bu kuralları çocukla birlikte yazılı bir sözleşmeye dökmek ve kural çiğnendiğinde tutarlı ama orantılı davranmak, dengeyi kalıcı kılar.

Arc Akademi koçluk programında öğrencilerle telefon ve çalışma dengesini birlikte planlıyor, haftalık programa telefon süresini de dahil ediyoruz. Bilgi için ücretsiz tanışma görüşmesi planlayabilirsiniz.

Çocuğunuz için doğru başlangıcı yapın

Ücretsiz deneme dersi ve danışmanlıkla çocuğunuza en uygun programı birlikte belirleyelim.