5. sınıf fen bilimleri, ortaokul fen zincirinin ilk halkasıdır. Bu yıl kurulan üç kavram, hücre, kuvvet ve maddenin tanecikli yapısı, 6, 7 ve 8. sınıfların tamamında tekrar tekrar karşınıza çıkar. Bu nedenle 5. sınıf feni, ezberlenip geçilecek bir ders değildir.
2026-2027'de 5. sınıflar Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli programıyla okuyor. Bu yazıda programdaki yedi üniteyi sırasıyla ele alıyoruz: hangi ünitede hangi konu var, kaç saat ayrılmış ve o konu ileride neye temel oluşturuyor.
Genel Yapı: Yedi Ünite, 134 Ders Saati
Programda 5. sınıf fen şu ünitelerden oluşuyor: Gökyüzündeki Komşularımız ve Biz, Kuvveti Tanıyalım, Canlıların Yapısına Yolculuk, Işığın Dünyası, Maddenin Doğası, Yaşamımızdaki Elektrik, Sürdürülebilir Yaşam ve Geri Dönüşüm.
Ders saatleri eşit dağılmamış. En uzun iki ünite 26'şar saatle Canlıların Yapısına Yolculuk ve Maddenin Doğası; en kısası 12 saatle Sürdürülebilir Yaşam ve Geri Dönüşüm. Bu dağılım, hangi ünitenin daha ağırlıklı olduğunu baştan gösteriyor.
Fen programının belirgin özelliği, öğrenme çıktılarının bilgi değil süreç becerileri üzerinden yazılmış olması: gözlem yapma, tahmin etme, değişkenleri belirleme, deney tasarlama ve sonucu yorumlama. Sınavda da doğrudan tanım sormaktan çok, bir durumu yorumlatan sorular geliyor.
1. Ünite - Gökyüzündeki Komşularımız ve Biz (20 saat)
Konu başlıkları: Gökyüzündeki Komşumuz Güneş, Gökyüzündeki Komşumuz Ay, Dünyamız ve Gökyüzündeki Komşularımız. Anahtar kavramlar Güneş, Ay, Ay'ın evreleri, dönme ve dolanma hareketi.
Bu ünitedeki en kritik ayrım dönme ile dolanma arasındaki farktır ve öğrencilerin yarısı bunu karıştırır. Evde beş dakikalık bir gösterim, sayfalarca okumadan daha etkilidir: bir top kendi ekseninde çevrilir, sonra masanın etrafında dolaştırılır.
2. Ünite - Kuvveti Tanıyalım (22 saat)
Konu başlıkları: Kuvvet ve Kuvvetin Ölçülmesi, Kütle ve Ağırlık İlişkisi, Sürtünme Kuvveti.
Kütle ve ağırlık ayrımı, ortaokul fizik konularının en temel taşıdır ve 8. sınıfa kadar sürekli geri döner. Kütlenin kilogramla, ağırlığın newtonla ölçüldüğü ve ağırlığın bulunulan yere göre değiştiği kavranmadığında, ileriki yıllarda basınç ve enerji konularında zincirleme sorun çıkar.
Sürtünme kuvveti ise günlük hayatla en kolay bağ kurulan konudur. Aynı topu halının üstünde ve parkede itmek, ünitenin tamamını anlatır.
3. Ünite - Canlıların Yapısına Yolculuk (26 saat)
Konu başlıkları: Hücre ve Organelleri, Destek ve Hareket Sistemi. Yılın en uzun ünitelerinden biri.
Hücre konusu, biyolojinin giriş kapısıdır. 6. sınıftaki sistemler, 7. sınıftaki hücre bölünmesi ve 8. sınıftaki kalıtım doğrudan buradan yükselir. Organellerin adlarını ezberlemek yerine görevlerini bir fabrika benzetmesiyle çalışmak, kalıcılığı belirgin biçimde artırır.
Destek ve hareket sistemi ise ezbere en açık konudur. Kemik ve kas adlarını listelemek yerine, kendi vücudunda göstererek çalışan öğrenci sınavda çok daha rahat eder.
4. Ünite - Işığın Dünyası (14 saat)
Konu başlıkları: Işığın Yayılması, Maddenin Işık Geçirgenliği, Tam Gölgenin Oluşumu.
Kısa ama sınavda verimli bir ünite. Tam gölge konusu, ışığın doğrusal yayılması ilkesiyle birlikte kavranmadığında ezbere dönüşür. Bir el feneri ve bir cisimle yapılan beş dakikalık gözlem, gölge boyunun neden değiştiğini kalıcı biçimde gösterir.
5. Ünite - Maddenin Doğası (26 saat)
Konu başlıkları: Maddenin Tanecikli Yapısı, Isı ve Sıcaklık, Maddenin Hâl Değişimi, Madde ve Isı. Yılın en yoğun ünitesi.
Isı ile sıcaklık ayrımı, fen dersinin klasik kavram yanılgısıdır. Sıcaklık bir ölçüdür ve termometreyle ölçülür; ısı ise aktarılan enerjidir. Bir bardak ile bir kazan kaynar suyun sıcaklığı aynı, ısısı farklıdır. Bu cümle anlaşıldığında ünitenin yarısı çözülmüş olur.
Maddenin tanecikli yapısı ise 6 ve 7. sınıftaki madde konularının tamamının temelidir. Hâl değişimlerini tanecik hareketiyle açıklayabilen öğrenci, ileride hiçbir hâl değişimi sorusunda zorlanmaz.
6. Ünite - Yaşamımızdaki Elektrik (14 saat)
Konu başlıkları: Devre Elemanlarının Sembolleri ve Devre Şeması, Basit Bir Elektrik Devresinde Ampul Parlaklığını Etkileyen Değişkenler.
Bu ünite değişken kavramını fen dersine sokan ilk yerdir: ampulün parlaklığı nelere bağlı? Pil sayısı mı, ampul sayısı mı? Bir değişkeni sabit tutup diğerini değiştirme mantığı, ileride tüm deney sorularının temelini oluşturur.
7. Ünite - Sürdürülebilir Yaşam ve Geri Dönüşüm (12 saat)
Konu başlığı: Evsel Atıklar ve Geri Dönüşüm. Yılın en kısa ünitesi ve en kolay puan alınan bölümü.
Ünite mayıs-haziran aylarına denk geldiği için sıklıkla üstünkörü geçiliyor. Oysa proje ve performans görevi için en uygun konudur; evde yapılacak basit bir atık ayrıştırma çalışması hem notu hem kavramı sağlamlaştırır.
Nasıl Çalışılmalı?
Fen dersinde en sık yapılan hata, konuyu okuyup soru çözmeye geçmektir. Programın kendisi deney ve gözlem üzerine kurulu olduğuna göre, çalışma da öyle olmalıdır. Deneyin ders başarısındaki yerini fen bilimlerinde deneyin önemi yazımızda anlattık.
Pratik öneri: her ünite bitiminde öğrenciden o üniteyi tek sayfaya kendi çizimleriyle özetlemesini isteyin. Çizerek özetlenen fen konusu, okunarak tekrar edilenden çok daha uzun süre kalır.
5. sınıfın diğer derslerindeki değişiklikler için 5. sınıf yeni müfredat rehberimize, bir üst basamak için 6. sınıf fen konuları yazımıza bakabilirsiniz.
Sonuç
5. sınıf fen yedi ünite ve 134 ders saatinden oluşuyor. Ders saatlerinin dağılımı hangi ünitelerin ağırlıklı olduğunu gösteriyor: hücre ve maddenin doğası, 26'şar saatle yılın omurgası. Bu iki üniteyi sağlam kuran öğrenci, ortaokul fen zincirinin en kritik halkasını tamamlamış olur.
Son güncelleme: 20 Eylül 2026. Ünite adları, konu başlıkları ve ders saatleri MEB'in tymm.meb.gov.tr adresinde yayımladığı 5. sınıf fen bilimleri öğretim programından alınmıştır; güncel hâli için resmî kaynağı esas alınız.
Sıkça Sorulan Sorular
5. sınıf fen bilimlerinde kaç ünite var?
Yedi ünite var: Gökyüzündeki Komşularımız ve Biz, Kuvveti Tanıyalım, Canlıların Yapısına Yolculuk, Işığın Dünyası, Maddenin Doğası, Yaşamımızdaki Elektrik ile Sürdürülebilir Yaşam ve Geri Dönüşüm. Yıllık toplam 134 ders saati ayrılmış.
5. sınıf fende en ağırlıklı üniteler hangileri?
Ders saati dağılımına göre en uzun iki ünite 26'şar saatle Canlıların Yapısına Yolculuk ve Maddenin Doğası. Bu ikisi aynı zamanda 6, 7 ve 8. sınıf fen konularının temelini oluşturduğu için en çok yatırım yapılması gereken bölümlerdir.
5. sınıf fen konuları LGS'de çıkıyor mu?
LGS yalnızca 8. sınıf konularından sorular içerir. Ancak 5. sınıfta kurulan hücre, kuvvet ve maddenin tanecikli yapısı kavramları, 8. sınıftaki konuların ön koşuludur. Bu temel eksik kalırsa LGS hazırlığında konu tekrarı iki katı zaman alır.
Fen Bilimleri dersinde birebir destek ister misiniz?
Uzman eğitmenlerimizle Fen Bilimleri dersindeki eksikleri kapatın, notları yükseltin.