Aile Dijital Sözleşmesi: Ortaokul Öğrencisiyle Birlikte Hazırlanacak Örnek Maddeler

Evdeki ekran tartışmalarının çoğu aynı döngüyü izler: bir kural konur, çocuk itiraz eder, kural esner, bir süre sonra yeniden tartışılır. 1 Kasım 2026'da yürürlüğe giren sosyal medya düzenlemesi, bu döngüyü kırmak için iyi bir fırsat. Kuralları tek tek ve anlık tartışmak yerine bir kez, birlikte ve yazılı olarak belirlemek: aile dijital sözleşmesi. Bu yazıda bir sözleşmenin nasıl hazırlanacağını ve örnek maddeleri paylaşıyoruz.

Neden Yazılı Bir Sözleşme?

• Kurallar herkes için netleşir; "Bunu söylememiştin" tartışması azalır.
• Çocuk sürece katıldığı için kuralları sahiplenir.
• Ebeveynin de taahhütleri olur; kurallar tek taraflı bir yasak listesi olmaktan çıkar.
• Belirli aralıklarla gözden geçirilir; çocuk büyüdükçe kurallar da büyür.

Hazırlarken Dikkat Edilecekler

• Sakin bir anda oturun. Bir tartışmanın hemen ardından sözleşme yazılmaz.
• Önce çocuğun önerilerini dinleyin. Çoğu çocuk, düşündüğünüzden daha makul kurallar önerir.
• Az ve net madde yazın. Yirmi maddelik bir sözleşme uygulanmaz; sekiz-on madde yeterli.
• Her kuralın nedenini yanına yazın.
• Bir gözden geçirme tarihi belirleyin: örneğin dönem sonu karne günü.

Bölüm 1: Zaman ve Mekân

• Hafta içi ödev ve tekrar bitmeden eğlence amaçlı ekran yok.
• Ders çalışırken telefon başka bir odada.
• Yemek masasında telefon yok; bu kural ebeveynler için de geçerli.
• Yatmadan bir saat önce bütün ekranlar kapanır, telefonlar geceyi yatak odası dışında geçirir.
• Hafta sonu serbest kullanım süresi birlikte belirlenir.

Bölüm 2: Sosyal Medya ve Mesajlaşma

• 15 yaşından önce sosyal medya hesabı açılmaz; bu yasal bir kural. Mevcut hesaplar için yapılacaklar birlikte planlanır.
• Sınıf ve arkadaş mesaj gruplarında başkasının fotoğrafı izinsiz paylaşılmaz.
• Kırıcı ya da dışlayıcı bir mesaj görürsem susmam; ya yazan kişiye ya da bir yetişkine söylerim.
• 15 yaşını doldurduğumda hesap açma kararını ailemle birlikte veririm.

Hesap kapanması ve geçiş dönemi için hesap kapanacak, nasıl konuşmalı yazımıza bakabilirsiniz.

Bölüm 3: Oyun

• Oyun saatleri hafta içi ve hafta sonu için ayrı belirlenir.
• Tanımadığım kişilerle oyun dışına geçip konuşmam.
• Oyun içi harcamalar önceden konuşulur ve belirlenen bütçeyi aşmaz.

Oyun platformlarındaki riskler için Discord ve Roblox yazımıza bakabilirsiniz.

Bölüm 4: Güvenlik

• Şifrelerimi ve doğrulama kodlarımı kimseyle paylaşmam.
• Mesajla gelen bağlantılara tıklamadan önce ebeveynime sorarım.
• Beni rahatsız eden bir mesaj, fotoğraf ya da kişi olursa söylerim; bunu söylediğim için telefonum elimden alınmaz.

Son madde, sözleşmenin en önemli maddesi. Çocuğun sorun yaşadığında anlatabilmesi, bütün diğer kurallardan daha koruyucudur. Dolandırıcılık riskleri için yaş doğrulama dolandırıcılığı yazımıza bakabilirsiniz.

Bölüm 5: Ebeveynin Taahhütleri

• Çocuğumun telefonunu habersiz incelemem; bir endişem olursa önce onunla konuşurum.
• Ben de yemek masasında ve sohbet sırasında telefona bakmam.
• Çocuğumun fotoğrafını onun izni olmadan paylaşmam.
• Kuralları tutarlı uygularım; ruh halime göre değiştirmem.

Kural Çiğnenirse Ne Olur?

Sözleşmede bir kuralın çiğnenmesi durumunda ne olacağını da önceden yazın. Sonuç orantılı ve ilgili olmalı: yatmadan önce ekran kuralı çiğnendiyse, ertesi akşam ekran süresi kısalabilir. Çok ağır ve ilgisiz cezalar, örneğin bir hafta boyunca bütün ekranların yasaklanması, çocuğu kuralları saklamaya iter.

Sonuç

Aile dijital sözleşmesi, bir yasak listesi değil, ailenin dijital hayatla ilişkisini birlikte düzenlediği bir belge. Sosyal medya düzenlemesinin getirdiği değişiklik dönemi, bu belgeyi yazmak için iyi bir zaman. Sözleşmeyi karne günlerinde gözden geçirmek, çocuk büyüdükçe ona daha fazla özerklik tanımanın da düzenli bir yolu olur.

Düzenli koçluk desteğiyle verimi artırın

Haftalık koçluk görüşmeleriyle çalışma planı, motivasyon ve zaman yönetimi konularında birebir destek alın.