Ortaokulda seçmeli ders seçimi, çoğu evde okulun son günü ya da yeni yılın ilk haftasında, çocuğun arkadaşının seçtiğine bakılarak yapılır. Oysa bu seçim haftada birkaç ders saatini, karne ortalamasına giren notları ve çocuğun okula karşı duyduğu isteği doğrudan etkiler. Bu yazıda seçmeli dersin ne olduğunu, neye göre karar verileceğini ve sık yapılan hataları anlatıyoruz.
Seçmeli Ders Nedir, Kaç Saat?
MEB'in haftalık ders çizelgesinde ortaokul programı zorunlu dersler ve seçmeli dersler olarak ikiye ayrılır. Haftanın belirli bir bölümü seçmeli ders saatleri olarak ayrılır; 5, 6 ve 7. sınıflarda haftada beş, 8. sınıfta altı ders saati bu şekilde planlanır. Dersler ise gruplar hâlinde sunulur ve öğrencinin farklı gruplardan seçim yapması beklenir: insan, toplum ve bilim; din, ahlak ve değerler; kültür, sanat ve spor gibi başlıklar altında toplanan derslerdir.
Hangi derslerin açılacağı okula göre değişir. Bir dersin açılabilmesi için yeterli sayıda öğrencinin onu seçmesi ve okulda o dersi verecek öğretmenin bulunması gerekir; bu yüzden listede görünen her ders her okulda açılmaz.
Seçim Nerede ve Ne Zaman Yapılır?
Seçmeli ders belirleme işlemleri genellikle ders yılı sonunda ya da yeni yılın hemen başında, okul üzerinden yürütülür. Veli tarafında yapılması gereken, okulun duyurusunu takip etmek ve tercih formunu zamanında iletmektir. Seçim yapılmadığında ders, okul tarafından açılan seçenekler içinden atanır — yani seçim yapmamak da bir seçimdir ve genellikle en isabetsiz olanıdır. Güncel takvim ve açılan dersler için okul idarenizi esas alın.
Karar İçin Dört Ölçüt
- Çocuğun gerçek ilgisi: seçmeli ders, haftada birkaç saati çocuğun sevdiği bir alana ayırma imkânıdır. Sevilen ders, okula gitme isteğini besler; bu yaşta küçümsenmeyecek bir kazançtır.
- Zorunlu derslerle bağlantısı: matematik uygulamaları, okuma becerileri ya da bilim uygulamaları gibi dersler zorunlu derslerin temelini destekler. Matematikte zorlanan bir öğrenci için matematik uygulamaları, ek bir yük değil ücretsiz bir tekrar saatidir.
- Öğretmen ve okul gerçeği: dersin kim tarafından, nasıl işlendiği okuldan okula çok değişir. Bir üst sınıftaki velilere sormak, broşürde yazandan daha çok bilgi verir.
- Haftalık yük dengesi: proje ve performans ödevi çıkarma ihtimali yüksek dersler üst üste seçildiğinde, dönem ortasında öğrencinin üzerine beklenmedik bir yük biner.
Karne Notuna Etkisi Var mı?
Seçmeli derslerin notları da karneye işlenir ve dönem puan ortalamasına dahil olur. Bu, iki yönlü bir gerçektir: ilgi duyulan ve rahat başarılan bir seçmeli ders ortalamayı yukarı çeker; ilgisiz seçilmiş, ödev yükü ağır bir ders ise ortalamayı aşağı çeker. Ortalamanın önemi özellikle 8. sınıfta artar, çünkü yıl sonu başarı puanı liseye yerleştirmede kullanılır. Konunun hesabı için yıl sonu başarı puanı (YBP) nasıl hesaplanır yazımıza bakabilirsiniz.
LGS'ye Katkısı Olur mu?
Doğrudan bir katkı beklememek gerekir: LGS, sınavla alınan derslerden sorulur ve seçmeli dersler sınav kapsamında değildir. Ancak dolaylı katkı gerçektir. Okuma becerileri seçen bir öğrencinin paragraf performansı, matematik uygulamaları seçen bir öğrencinin işlem hızı zamanla belirgin biçimde iyileşir. LGS'nin hangi derslerden ve kaç sorudan oluştuğunu LGS 2027 konuları ve soru dağılımı yazısında bulabilirsiniz.
Sık Yapılan Üç Hata
- Arkadaşına göre seçmek: en yaygın hata budur. Aynı sınıfta olma isteği anlaşılırdır ama iki yıl sürecek bir dersi belirlemek için zayıf bir gerekçedir.
- Kolay olduğu düşünülen dersi seçmek: kolay sanılan ders çoğu zaman en çok performans ödevi çıkan derstir.
- Çocuğa hiç sormamak: velinin tek başına yaptığı seçim, çocuk için zorunlu ders muamelesi görür ve seçmeli dersin tek avantajı olan isteklilik en baştan kaybedilir.
Veliye Düşen: On Dakikalık Konuşma
Bu karar uzun bir tartışma gerektirmez. Çocuğunuza üç soru sorun: hangi derste zaman çabuk geçiyor, hangi konuda daha çok çalışmak sana iyi gelir, geçen yıl hangi seçmeli dersten memnun kaldın? Ardından ilgiyle ihtiyacı birleştiren bir seçenek üzerinde anlaşın. İdeali, seçmeli derslerden birinin ilgiye, birinin zayıf olunan alana denk gelmesidir.
Sonuç
Seçmeli ders seçimi küçük bir formalite gibi görünür ama haftada birkaç saati, karne ortalamasını ve çocuğun okulla kurduğu ilişkiyi etkiler. İlgi ile ihtiyacı birlikte gözeten bir seçim, hem notu hem isteği yukarı çeker. Çocuğunuzun hangi derste desteğe ihtiyacı olduğunu netleştirmek isterseniz, Arc Akademi'nin ücretsiz seviye değerlendirmesiyle başlayabilirsiniz.
Son güncelleme: 30 Ağustos 2026. Seçmeli ders grupları, saat sayıları ve seçim takvimi MEB'in haftalık ders çizelgeleriyle belirlenir ve güncellenebilir; açılan dersler okuldan okula değişir. Güncel bilgi için okul idarenizi ve ttkb.meb.gov.tr adresini esas alınız.
Sıkça Sorulan Sorular
Ortaokulda kaç saat seçmeli ders var?
MEB'in haftalık ders çizelgesine göre 5, 6 ve 7. sınıflarda haftada beş, 8. sınıfta altı ders saati seçmeli ders için ayrılır. Dersler gruplar hâlinde sunulur ve öğrencinin farklı gruplardan seçim yapması beklenir. Hangi derslerin açılacağı okulun öğretmen ve öğrenci sayısına göre değişir.
Seçmeli ders notu karneye işler mi?
Evet, seçmeli derslerin notları karneye işlenir ve dönem puan ortalamasına dahil olur. Bu nedenle ilgi duyulan ve rahat başarılan bir ders ortalamayı yukarı çekerken, ilgisiz seçilmiş ve ödev yükü ağır bir ders ortalamayı aşağı çekebilir.
Seçmeli dersin LGS'ye faydası var mı?
LGS sınavla alınan derslerden sorulur, seçmeli dersler sınav kapsamında değildir; doğrudan bir katkı beklenmemelidir. Ancak okuma becerileri ya da matematik uygulamaları gibi dersler paragraf performansı ve işlem hızı üzerinden dolaylı katkı sağlar.
Çocuğunuz için doğru başlangıcı yapın
Ücretsiz deneme dersi ve danışmanlıkla çocuğunuza en uygun programı birlikte belirleyelim.