Ortaokulda karne notlarının nasıl oluştuğunu bilen veli sayısı şaşırtıcı derecede azdır. Oysa bu hesap yalnızca karneyi değil, 8. sınıf sonunda liseye yerleştirmeyi de etkiler: yerel yerleştirmede kullanılan puanın içinde 6, 7 ve 8. sınıf notları vardır. Bu yazıda ortaokul not sistemini, dönem puanının nasıl çıktığını, yıl sonu başarı puanının ne olduğunu ve bunun liseye geçişte nasıl kullanıldığını anlatıyoruz.
Ortaokulda Notlar Neye Göre Veriliyor?
Bir dersin dönem puanı, o dönemde yapılan yazılı sınavlar ile ders etkinliklerine katılım ve performans çalışmalarından alınan puanların ortalamasıyla oluşur. Haftalık ders saati fazla olan derslerde dönemde birden çok yazılı yapılır; az olan derslerde yazılı sayısı düşer. Ayrıca dönem boyunca en az bir performans çalışması, bazı derslerde ise proje ödevi verilir; proje alan öğrencinin puanı da bu ortalamaya dahil edilir.
Buradaki kritik ayrıntı şudur: dönem puanını yalnızca sınavlar belirlemez. Derse katılım, ödevlerin zamanında teslimi ve performans çalışmaları puanın gözle görülür bir kısmını oluşturur. Sınavlardan iyi not alıp ödev teslim etmeyen öğrencinin karne notu, aynı sınav notuna sahip düzenli bir öğrencinin altında kalır.
Ders Yılı Sonu Puanı ve YBP
Bir dersin ders yılı sonu puanı, o dersin birinci ve ikinci dönem puanlarının aritmetik ortalamasıdır. Öğrencinin yıl sonu başarı puanı (YBP) ise düz bir ortalama değil, ağırlıklı bir ortalamadır: her dersin yıl sonu puanı o dersin haftalık ders saatiyle çarpılır, bu değerler toplanır ve derslerin haftalık saatleri toplamına bölünür. Yani YBP karnedeki tüm derslerin ortak sonucudur, ama haftada daha çok saat okutulan dersler sonucu daha fazla etkiler. Kendi YBP'nizi OBP ve YBP hesaplama aracımızla ders saatlerini girerek hesaplayabilirsiniz.
Bu tanımın iki pratik sonucu var. Birincisi, haftalık saati yüksek derslerdeki her puan YBP'yi daha çok taşır; bu derslerde düzenli çalışmak karneye en hızlı yansıyan yatırımdır. İkincisi, saati az olan dersler de hesaba girer: görsel sanatlar, müzik, beden eğitimi ya da teknoloji tasarım derslerindeki düşük bir not, kendi saati oranında ortalamayı aşağı çeker. Bu derslerde yüksek not almak görece kolaydır ve ihmal edilmemelidir.
YBP Liseye Geçişte Nasıl Kullanılıyor?
Liseye geçişte iki farklı yol vardır. Merkezi sınav puanıyla öğrenci alan okullara yerleşmek için LGS puanı belirleyicidir. Sınavsız, yani yerel yerleştirmeyle öğrenci alan okullarda ise yerleştirme sırasıyla öğrencinin ikamet adresi, okul başarı puanı (OBP) ve özürsüz devamsızlık gün sayısının azlığı esas alınarak yapılır. OBP, öğrencinin 6, 7 ve 8. sınıf yıl sonu başarı puanlarının aritmetik ortalamasıdır. OBP'nin bir rolü daha var: sınavla öğrenci alan okullarda merkezî sınav puanları eşit olan öğrencilerden OBP'si yüksek olan öne geçer; eşitlik sürerse 8, 7 ve 6. sınıf YBP'lerine bakılır. OBP, LGS puanına eklenmez.
Yani sınava girmeyi düşünmeyen ya da merkezi sınavda hedefine ulaşamayan bir öğrenci için ortaokul karne notları doğrudan hangi liseye gideceğini belirler. Bu da not sisteminin neden 6. sınıftan itibaren önemsenmesi gerektiğini açıklar: 8. sınıfta fark edip telafi etmeye çalışmak, üç yılın ortalamasını değiştirmeye yetmez.
Devamsızlığın Görünmeyen Etkisi
Ortaokulda özürsüz devamsızlık hem sınıf geçmede hem de liseye yerleştirmede ölçüt olarak karşımıza çıkar. Bunun ötesinde günlük etkisi daha büyüktür: kaçırılan ders, sonradan iki katı zaman harcanarak telafi edilir. Özellikle matematik ve fen gibi konuların birbirinin üzerine bindiği derslerde iki günlük devamsızlık, haftalarca süren bir kopukluk yaratabilir.
Sağlık nedenli devamsızlıklarda raporun okula zamanında iletilmesi, hem kayıtların doğru tutulması hem de öğretmenlerin telafi planı yapabilmesi açısından önemlidir.
Karne Notlarını Yükseltmenin Pratik Yolları
Birincisi, ödev ve performans çalışmalarını zamanında teslim etmek; bu, en az çabayla en çok puan kazandıran alandır. İkincisi, düşük ders saatli derslerdeki tek yazılıyı ciddiye almak; bu derslerde tek sınav dönem puanının büyük kısmını belirler. Üçüncüsü, ders içi katılımı artırmak. Dördüncüsü, dönemin ilk yazılısı olan ortak sınava hazırlanmak.
Bu dördü, ders çalışma süresini artırmadan karne ortalamasını birkaç puan yukarı taşır. Uzun vadede ise düzenli bir haftalık çalışma programı, notlardaki dalgalanmayı ortadan kaldıran asıl çözümdür.
Sonuç
Ortaokulda karne notu, yazılıların yanı sıra performans çalışmaları ve derse katılımdan oluşur; dersin yıl sonu puanı iki dönemin ortalamasıdır ve derslerin haftalık saatlerine göre ağırlıklı ortalaması yıl sonu başarı puanını verir. 6, 7 ve 8. sınıf YBP'lerinin ortalaması olan OBP, yerel yerleştirmede doğrudan kullanıldığı için bu notlar 6. sınıftan itibaren önemsenmelidir. Arc Akademi olarak öğrencinin hem karne notlarını hem LGS hazırlığını birlikte planlıyor, zayıf derslerde birebir online destekle ortalamayı yukarı taşıyoruz.
Son güncelleme: 25 Eylül 2026. YBP'nin haftalık ders saatine göre ağırlıklı hesaplandığı ve OBP'nin yerleştirmedeki kullanımı netleştirildi. Not hesaplama esasları MEB Ortaöğretim Kurumlarına Geçiş Yönergesi ve ilgili yönetmeliklere dayanmaktadır; mevzuat güncellendiğinde bu içerik yenilenecektir. Resmî bilgi için meb.gov.tr adresini esas alınız.
Sıkça Sorulan Sorular
Yıl sonu başarı puanı (YBP) nasıl hesaplanır?
Önce her dersin birinci ve ikinci dönem puanlarının ortalaması alınarak dersin yıl sonu puanı bulunur. Ardından her dersin yıl sonu puanı haftalık ders saatiyle çarpılır, bu değerler toplanır ve derslerin haftalık saatleri toplamına bölünür. YBP düz ortalama değil, haftalık ders saatine göre ağırlıklı ortalamadır.
Ortaokul notları liseye geçişte kullanılıyor mu?
Evet. Yerel yerleştirme sırasıyla ikamet adresi, okul başarı puanı (OBP) ve özürsüz devamsızlık gün sayısına göre yapılır; OBP, 6, 7 ve 8. sınıf yıl sonu başarı puanlarının ortalamasıdır. Sınavla öğrenci alan okullarda ise merkezî puan eşitliğinde OBP'ye bakılır.
Görsel sanatlar, müzik gibi dersler ortalamayı etkiler mi?
Evet. Bu derslerin yıl sonu puanları da kendi haftalık ders saatleri oranında ortalamaya girer. Saatleri az olduğu için etkileri yüksek saatli derslerden küçüktür, ama yüksek not almanın görece kolay olduğu bu dersleri ihmal etmek ortalamayı gereksiz yere düşürür.
Çocuğunuz için doğru başlangıcı yapın
Ücretsiz deneme dersi ve danışmanlıkla çocuğunuza en uygun programı birlikte belirleyelim.