Ortaokul velilerinin akşam yaşadığı sıkıntıların çoğu akşam başlamaz. Saat 22.00'de 'ödev hâlâ bitmedi' noktasına gelen bir gün, genellikle çocuk eve girdikten sonraki ilk bir buçuk saatte kaybedilmiştir.
Bu yüzden okulun ilk ayında kurulacak tek yapı bir çalışma programı değil, eve giriş rutinidir. Rutin oturduğunda ödev süresi kısalır, akşam tartışması azalır ve çalışma için gereken enerji kalır.
Neden İlk 90 Dakika?
Çocuk okuldan çıktığında zihinsel olarak yorgundur; altı-yedi ders saati boyunca dikkatini toplamıştır. Eve girdiğinde iki şeye ihtiyacı vardır: fiziksel toparlanma (yemek, üstünü değiştirme) ve zihinsel boşalma.
Bu iki ihtiyaç karşılanmadan ödeve oturtulan öğrenci, masada oturur ama verim alamaz. Karşılanma biçimi kontrolsüz bırakılırsa da — yani çocuk eve girer girmez telefona ya da oyuna geçerse — geri dönüş çok daha zor olur.
İlk 90 dakikanın işi, bu iki ihtiyacı kontrollü biçimde karşılayıp çalışmaya geçişi mümkün kılmaktır.
İşe Yarayan Sıralama
Sıralama şudur ve bu sırayla kurulmasının bir sebebi vardır:
- Eve giriş ve yemek (20-30 dakika). Aç çocuk çalışamaz; bu, disiplinden önce gelen fizyolojik bir gerçektir.
- Gerçek mola (20-30 dakika). Ekransız olması tercih edilir: yürüyüş, müzik, kardeşle oyun, hatta uzanma.
- Ödev (değişken). O günün ödevi, en zorundan başlanarak yapılır.
- Kısa tekrar (15-20 dakika). O gün işlenen konuların üzerinden hızlı geçiş.
- Serbest zaman. Ekran süresi buraya yerleşir, öncesine değil.
Bu sıralamanın gücü esnekliğindedir. Ödev az olduğu gün erken biter, çok olduğu gün uzar; ama sıra değişmez. Değişmeyen sıra, her gün yeniden pazarlık yapılmasını engeller — ortaokul velisinin en çok enerji kaybettiği yer burasıdır.
Molanın Ekranla Geçmesi Sorunu
Rutinin en sık bozulduğu nokta moladır. Telefonla geçirilen 20 dakikalık mola, 20 dakika sürmez; genellikle bir saate yayılır ve sonrasında çalışmaya dönüş çok daha zordur.
Sebebi irade zayıflığı değil yapıdır: ekran içeriği kendi kendini uzatacak biçimde kurgulanmıştır ve doğal bir bitiş noktası yoktur. Kitap biter, yürüyüş biter, video bitmez.
Uygulanabilir çözümler:
- Molayı doğal bitişi olan bir şeyle doldurun: yemek sonrası kısa yürüyüş, bir bölüm dinlenen müzik listesi, kardeşle oyun
- Telefonu mola için değil, serbest zaman için saklayın — ekran ödülü ödevden sonraya konduğunda ödev süresi de kısalır
- Molanın bittiğini bir alarm söylesin, veli değil; kuralı hatırlatan kişi olmak, veliyle çocuk arasındaki gerginliği artırır
Ekran süresinin genel çerçevesi için ekran süresi ve ders başarısı, okuldaki kural için sınıfta cep telefonu yasağı yazılarına bakabilirsiniz.
Ödev Sırası: En Zordan Başlamak
Çocukların doğal eğilimi kolay ödevden başlamaktır — çabuk biten bir şey yapmak iyi hissettirir. Ama enerji gün içinde azalır; kolay ödevle başlayan öğrenci, en zor ödeve en yorgun olduğu anda gelir.
Doğru sıra tersidir: en zor ya da en sevilmeyen ödev ilk sıraya konur. İlk 20 dakikadaki dikkat, günün en yüksek dikkatidir ve zor işe ayrılmalıdır.
Bunun ikinci bir faydası vardır: en zor iş bittiğinde geriye kalanlar hafif görünür ve ödevin geri kalanı hızlanır. Ödevin yapılmasına direnç varsa sorun sırada değil başka yerdedir; çocuğum ödev yapmıyor yazısı bunu ele alıyor.
Ağır Günler ve Hafif Günler
Her gün aynı rutin uygulanmaz; hafta içinde ders yükü ve dış program farklıdır. Antrenman olan gün, sekiz ders olan gün ve boş gün aynı planla yürütülemez.
Pratik çözüm, günleri ikiye ayırmaktır. Ağır günlerde yalnızca ödev ve çok kısa tekrar yapılır. Hafif günlerde ödevin üzerine eksik kapatma ya da soru çözümü eklenir.
Bu ayrım programın ömrünü uzatır: her güne aynı yükü koyan planlar, ağır günün ilk aksamasında çöker. Haftalık dağılımın nasıl kurulacağı ortaokul haftalık ders çalışma programı yazısında.
Rutin Ne Zaman Oturmuş Sayılır?
Ölçüt basittir: veli hatırlatmadan sıra uygulanıyorsa rutin oturmuştur. Buna genellikle üç-dört hafta gerekir ve bu süre boyunca hatırlatma normaldir.
Oturmadığını gösteren işaretler: her gün başlangıç saatinin pazarlık konusu olması, molanın düzenli olarak uzaması, ödevin sürekli gece geç saate kalması.
Bu işaretler sürüyorsa rutini küçültün. Uygulanan küçük bir rutin, uygulanmayan büyük bir programdan her zaman iyidir.
Sonuç
Okul sonrası ilk 90 dakika, akşamın geri kalanının nasıl geçeceğini belirler. Yemek, gerçek bir mola, en zordan başlayan ödev ve kısa tekrar — bu sıra sabit kaldığında her gün yeniden pazarlık yapılmaz ve çalışma için gereken enerji korunur. Bu rutin, okulun ilk ayında kurulması gereken tek yapıdır; geri kalan her şey bunun üzerine binebilir.
Son güncelleme: 3 Eylül 2026.
Sıkça Sorulan Sorular
Çocuk okuldan gelince hemen ödeve mi oturmalı?
Hayır. Altı-yedi ders saati sonrası zihinsel yorgunluk gerçektir; hemen ödeve oturan öğrenci masada oturur ama verim alamaz. Doğru sıra yemek, ardından 20-30 dakikalık gerçek bir mola, sonra ödevdir. Molanın ekransız ve doğal bitişi olan bir şeyle geçirilmesi, ödeve dönüşü kolaylaştırır.
Ödeve hangi dersten başlanmalı?
En zor ya da en sevilmeyen dersten. Dikkat gün içinde azalır; kolay ödevle başlayan öğrenci en zor ödeve en yorgun olduğu anda gelir. Zor işi başa almanın ikinci faydası, o iş bittiğinde geri kalanların hafif görünmesi ve ödevin hızlanmasıdır.
Mola telefonla geçirilebilir mi?
Önerilmez. Ekran içeriğinin doğal bir bitiş noktası olmadığı için 20 dakikalık mola çoğunlukla bir saate yayılır ve çalışmaya dönüş zorlaşır. Telefonu mola için değil, ödev sonrası serbest zaman için saklamak daha iyi sonuç verir; ekran ödülü sona konduğunda ödev süresi de kısalır.
Rutinin oturduğunu nasıl anlarım?
Veli hatırlatmadan sıranın uygulanmaya başlaması rutinin oturduğunu gösterir ve buna genellikle üç-dört hafta gerekir. Başlangıç saatinin her gün pazarlık konusu olması, molanın düzenli uzaması ve ödevin sürekli gece geç saate kalması oturmadığının işaretidir; bu durumda rutini büyütmek değil küçültmek gerekir.
Düzenli koçluk desteğiyle verimi artırın
Haftalık koçluk görüşmeleriyle çalışma planı, motivasyon ve zaman yönetimi konularında birebir destek alın.