Ödevlerini Sürekli Son Güne Bırakan Çocuğa Nasıl Yardım Edilir?

Pazar akşamı saat dokuz. Çocuğunuz birden hatırlıyor: yarın teslim edilecek bir proje ödevi var. İki hafta önce verilmiş. Evde gerginlik, gece yarısına kadar süren telaş, yarım kalmış bir ödev ve bir sonraki sefere 'bu sefer erken başlayacağım' sözü. Ve bir sonraki sefer, aynı pazar akşamı.

Ödevlerini son güne bırakan çocuk, ödev yapmayan çocuktan farklıdır. Ödevi yapar, ama hep son anda ve hep stres altında. Ödev yapmama sorununu çocuğum ödev yapmıyor yazımızda ele almıştık. Bu yazı erteleme alışkanlığına odaklanıyor.

Erteleme Tembellik Değildir

İlk yapılması gereken, ertelemeyi tembellik olarak görmeyi bırakmak. Çoğu çocuk ödevi yapmak ister; ama başlamakta zorlanır. Erteleme genellikle şu nedenlerden birinden kaynaklanır:

• Ödev çok büyük görünüyor. 'Bir proje hazırla' dendiğinde nereden başlanacağı belli değil. Belirsizlik, başlamayı engeller.
• Ödev sıkıcı ya da zor. Beyin, hoş olmayan bir işi ertelemeye programlıdır. Özellikle zor bir dersin ödevi sürekli bir sonraki güne kayar.
• Mükemmeliyetçilik. 'Mükemmel yapamayacaksam hiç başlamayayım' düşüncesi, özellikle başarılı öğrencilerde sık görülür.
• Zaman algısı. Ortaokul yaşındaki çocuklar için 'iki hafta sonra' çok uzak bir zamandır. Teslim tarihi yaklaşana kadar ödev gerçek görünmez.
• Daha cazip alternatifler. Telefon, oyun, arkadaşlar. Anlık haz, ertelenmiş ödülden her zaman daha güçlüdür.

Çocuğunuzun hangi nedenle ertelediğini anlamak için sakin bir anda sorun: 'Bu ödeve başlamak neden zor geliyor?' Cevap, çözümün nereden başlayacağını gösterir.

Büyük Ödevi Küçük Adımlara Bölmek

Ertelemeye karşı en etkili yöntem, büyük ve belirsiz bir ödevi küçük ve somut adımlara bölmektir. 'Proje hazırla' yerine şöyle bir liste:

• 1. Konuyu seç (10 dakika)
• 2. Konuyla ilgili üç kaynak bul (20 dakika)
• 3. Kaynaklardan önemli bilgileri not al (30 dakika)
• 4. Projenin taslağını çıkar: başlıklar (15 dakika)
• 5. Birinci bölümü yaz (30 dakika)
• 6. İkinci bölümü yaz (30 dakika)
• 7. Görselleri ekle (20 dakika)
• 8. Son kontrol ve düzenleme (15 dakika)

Her adım tek başına kısa ve net. 'Proje hazırla' korkutucu; 'konuyu seç, 10 dakika' ise kolay. İlk adım atıldığında ikinci adım daha kolay gelir.

Bu bölme işini ilk birkaç sefer çocukla birlikte yapın. Zamanla kendisi yapmayı öğrenir. Bu, ortaokuldan liseye taşınacak en değerli becerilerden biridir.

Geri Sayım Takvimi

Adımlar belirlendikten sonra her birini takvime yerleştirin. Teslim tarihinden geriye doğru sayarak:

• Teslim tarihi: Cuma
• Son kontrol: Perşembe
• Görseller ve ikinci bölüm: Çarşamba
• Birinci bölüm: Salı
• Taslak ve not alma: Önceki hafta perşembe ve cuma
• Konu seçimi ve kaynak bulma: Önceki hafta pazartesi

Takvimde bir iki günlük boş alan bırakın. Bir adım aksarsa ertesi güne kayabilir ve teslim tarihi yine tehlikeye girmez. Bu takvim, ajandaya ya da duvardaki bir takvime yazılmalı. Ajanda sisteminin nasıl kurulacağını ödev ve materyal unutkanlığı yazımızda anlattık.

Başlamayı Kolaylaştıran Teknikler

• İki dakika kuralı: 'Sadece iki dakika başla, sonra istersen bırak.' Çoğu zaman başlandıktan sonra devam edilir.
• Zamanlayıcı: 25 dakikalık bir çalışma bloğu kurmak, işin sınırlı olduğunu hissettirir. Ayrıntı için Pomodoro tekniği yazımıza bakabilirsiniz.
• Önce zor olan: Günün ödevlerinden en zor ya da en sıkıcı olanı ilk sıraya koymak. Enerji yüksekken zor iş daha kolay biter.
• Ödül sonra: Telefon ya da oyun zamanı, ödev bittikten sonra. Önce değil.
• Mükemmeliyetçi için: 'İlk taslak kötü olabilir, sonra düzeltiriz' demek. Taslak ile son hâl arasındaki farkı konuşmak.

Velinin Yapmaması Gerekenler

• Son gece ödevi çocuğun yerine yapmak. Bu, bir sonraki sefer için de aynı kurtarmanın bekleneceği mesajını verir.
• Sürekli hatırlatmak. 'Ödevini yaptın mı' sorusu günde beş kez sorulduğunda çocuk sorumluluğu size devreder. Haftada bir planlama görüşmesi, günlük hatırlatmadan daha etkilidir.
• Ertelemeyi karakter özelliği olarak tanımlamak. 'Sen hep böylesin' cümlesi, çocuğun kendini böyle görmesine yol açar.
• Son dakika ödevinin sonucunu tamamen görmezden gelmek. Düşük not ya da öğretmenin olumsuz geri bildirimi, doğal bir sonuçtur. Bu sonucu yumuşatmak yerine birlikte konuşmak, bir sonraki sefer için daha güçlü bir motivasyon yaratır.

Haftalık Planlama Görüşmesi

Her pazar akşamı 15 dakikalık bir planlama görüşmesi yapın. Masaya ajanda ve takvim konur ve şu sorular sorulur:

• Bu hafta hangi ödevler ve projeler var?
• Hangisinin teslim tarihi ne zaman?
• Büyük olanlar adımlara bölündü mü?
• Bu hafta hangi adımlar yapılacak?

Bu görüşme, ödevin son güne kalmasını en baştan önler. Zamanla çocuk bu soruları kendisine sormaya başlar ve görüşme gereksiz hâle gelir. Zaman yönetimi becerisi hakkında daha fazlası için öğrenciler için zaman yönetimi yazımıza bakabilirsiniz.

Sonuç

Ödevlerini son güne bırakan çocuk genellikle tembel değil, başlamakta zorlanıyor. Ödevin büyük ve belirsiz görünmesi, zaman algısı, mükemmeliyetçilik ve cazip alternatifler en yaygın nedenler. Büyük ödevi küçük adımlara bölmek, geri sayım takvimi yapmak, başlamayı kolaylaştıran teknikler kullanmak ve haftalık planlama görüşmesi, bu alışkanlığı birkaç hafta içinde değiştirmeye başlar.

Arc Akademi koçluk programında öğrencilerle haftalık planlama görüşmesi yapıyor, ödev ve projeleri adımlara bölmeyi birlikte öğreniyoruz. Bilgi için koçluk sayfamıza bakabilirsiniz.

Çocuğunuz için doğru başlangıcı yapın

Ücretsiz deneme dersi ve danışmanlıkla çocuğunuza en uygun programı birlikte belirleyelim.