Deneme sonucu geldiğinde çoğu evde tek bir rakam konuşulur: toplam net. Oysa bir deneme karnesinde en az beş farklı bilgi vardır ve toplam net bunların en az bilgi verenidir. Bu yazı, sonuç karnesini veli gözüyle okumayı ve birden fazla denemeyi karşılaştırmayı anlatıyor.
Öğrencinin kendi yanlışlarını nasıl sınıflandıracağını deneme sınavı analizi yazımızda ele almıştık. Burada daha çok rakamlara odaklanıyoruz: hangisi ne söylüyor, hangisi yanıltıyor.
Karnedeki Beş Bilgi
1. Doğru, Yanlış, Boş
Her dersin doğru, yanlış ve boş sayısı ayrı ayrı verilir. LGS'de üç yanlış bir doğruyu götürür; net, doğru sayısından yanlış sayısının üçte birinin çıkarılmasıyla bulunur.
Bu üç sayının dağılımı, netten daha çok şey anlatır. 20 soruluk matematikte 12 doğru, 3 yanlış, 5 boş ile 12 doğru, 8 yanlış, 0 boş aynı doğru sayısıdır ama iki farklı öğrenciyi anlatır. Birincisi bilmediğini bırakıyor, ikincisi tahmin ediyor. İkincisinin neti yaklaşık 9,3, birincisinin 11.
2. Ders Bazlı Net
LGS'de altı dersin soru sayıları farklıdır: Türkçe, matematik ve fen bilimleri 20'şer, inkılap tarihi, din kültürü ve İngilizce 10'ar soru. Ders netlerini karşılaştırırken yüzdeye çevirmek daha adil bir tablo verir. İnkılaptan 7 net ile matematikten 14 net aynı başarı oranıdır.
3. Konu Bazlı Tablo
Karnenin en değerli kısmı genellikle en az bakılan kısmıdır. Her sorunun hangi konudan geldiğini ve öğrencinin o soruyu doğru mu yanlış mı yaptığını gösteren tablo, bir sonraki ayın çalışma planını doğrudan verir.
4. Puan
Deneme puanı, ağırlıklı netlerin belirli bir formülle puana çevrilmesidir. Matematik, fen ve Türkçe netlerinin katsayısı diğer derslerden yüksektir. Farklı yayınların puan hesaplamaları farklı olabileceği için puanı yalnızca aynı kaynağın denemeleri arasında karşılaştırın. Net ile puan ilişkisini LGS net-puan tablosu yazımızda gösterdik.
5. Sıralama ve Yüzdelik Dilim
Denemeye kaç öğrencinin girdiğine ve kimlerin girdiğine bağlıdır. Az sayıda ve belirli bir okul ya da kurumdan öğrencinin girdiği denemelerde yüzdelik dilim gerçek LGS'yi temsil etmez. MEBİ gibi Türkiye geneli çok sayıda öğrencinin girdiği denemelerde bu bilgi daha anlamlıdır, ama yine de tek bir denemenin dilimini kesin bir öngörü gibi okumamak gerekir.
Hangi Rakam Önemli?
Kasım-aralık döneminde en önemli rakam konu bazlı tablodur. Müfredat henüz bitmediği için toplam net ve puan doğal olarak düşüktür ve yıl içinde artacaktır. Bu dönemde asıl soru şudur: işlenmiş konulardan gelen soruların ne kadarı doğru?
Ocak-mart döneminde ders bazlı netlerin eğilimi öne çıkar. Hangi ders yükseliyor, hangisi yerinde sayıyor?
Nisan-haziran döneminde ise puan ve yüzdelik dilim hedef okul açısından anlamlı hâle gelir. Bu dönemde birkaç denemenin ortalaması, tek bir denemenin sonucundan çok daha güvenilirdir.
Denemeleri Tek Tabloda İzlemek
Her denemeyi ayrı ayrı değerlendirmek, eğilimi görmeyi zorlaştırır. Basit bir takip tablosu bu sorunu çözer. Bir deftere ya da bilgisayarda bir tabloya her deneme için şu sütunları açın:
- Deneme adı ve tarihi
- Altı dersin ayrı ayrı neti
- Toplam net
- Boş sayısı
- En çok kayıp verilen iki konu
- Süre yetti mi? (evet / hayır, hangi bölümde)
Üç dört deneme sonra tablo kendi kendine konuşmaya başlar. Aynı konu üç denemede üst üste 'en çok kayıp' sütununa giriyorsa, orada kapanmamış bir eksik vardır. Boş sayısı azalırken yanlış sayısı artıyorsa öğrenci tahmin etmeye başlamıştır. Sayısal bölümde sürekli 'süre yetmedi' yazıyorsa sorun bilgi değil hızdır.
Sık Yapılan Yorum Hataları
- Tek denemeye göre hedef değiştirmek. Bir denemenin sonucu birkaç net oynayabilir; karar için en az üç denemenin eğilimine bakın.
- Farklı yayınların denemelerini karşılaştırmak. Zorluk düzeyleri farklıdır. Aynı kaynağın denemelerini kendi aralarında karşılaştırın.
- Yalnızca düşük dersle ilgilenmek. Yüksek olan dersteki küçük kayıplar çoğu zaman en hızlı kapatılan puanlardır.
- Boşları hesaba katmamak. Boş sayısı yüksek bir öğrencinin netini artırmanın en hızlı yolu çoğu zaman yeni konu değil, soru seçme ve süre stratejisidir.
Sonuç Konuşması Nasıl Yapılmalı?
Sonuç açıklandığı akşam uzun bir değerlendirme yapmayın. Öğrenci o gün duygusal olarak yorgundur. Kısa bir 'emeğini gördüm' cümlesi yeterlidir. Analizi ertesi gün ya da hafta sonu, masada tablo açıkken yapın.
Analizin sonunda tek bir karar çıkmalı: 'Önümüzdeki dört haftada şu iki konuyu kapatıyoruz.' Beş altı hedef koymak hiçbirinin yapılmamasına yol açar. Yanlış soruların bu kararlara nasıl dönüştürüleceğini denemedeki yanlışlar yazımızda anlattık.
Sonuç
Bir LGS deneme karnesi toplam netten çok daha fazlasını söyler. Doğru-yanlış-boş dağılımı çalışma tarzını, ders bazlı netler dengeyi, konu tablosu ise bir sonraki ayın planını gösterir. Denemeleri tek bir takip tablosunda izlemek, tek sonuçlara aşırı tepki vermeyi engeller ve gerçek eğilimi görünür kılar.
Arc Akademi'de koçluk öğrencilerimizin tüm deneme sonuçlarını bu tabloyla izliyor, her deneme sonrası velimizle kısa bir değerlendirme paylaşıyoruz. Ayrıntılar için koçluk sayfamıza bakabilirsiniz.
Sıkça Sorulan Sorular
LGS denemesinde net nasıl hesaplanır?
LGS'de üç yanlış bir doğruyu götürür. Her dersin neti, doğru sayısından yanlış sayısının üçte birinin çıkarılmasıyla bulunur. Örneğin 15 doğru ve 6 yanlış yapan öğrencinin neti 15 - 2 = 13'tür.
Deneme sonucunda en çok hangi bilgiye bakılmalı?
Yılın başında konu bazlı tabloya, yani işlenmiş konulardan gelen soruların ne kadarının doğru yapıldığına bakılmalıdır. Yıl ilerledikçe ders bazlı netlerin eğilimi, son aylarda ise birkaç denemenin puan ortalaması önem kazanır.
Farklı yayınların deneme sonuçları karşılaştırılabilir mi?
Doğrudan karşılaştırmak yanıltıcı olabilir, çünkü denemelerin zorluk düzeyleri ve puan hesaplama yöntemleri farklıdır. Sağlıklı bir eğilim görmek için aynı kaynağın denemelerini kendi aralarında karşılaştırmak gerekir.
LGS'ye sağlam bir hazırlık ister misiniz?
8. sınıf öğrencilerine özel yoğun LGS hazırlık programımızla hedef liseye emin adımlarla ilerleyin.