Karnesi iyi olan ama her sınavda bildiği üç-dört soruyu kaçıran öğrenci, ortaokulun en yaygın profillerinden biridir. Bu öğrenciler için en sık kurulan cümle şudur: dikkatli olsa hepsini yapar.
Doğru ama eksik bir cümle. Çünkü dikkatli ol talimatı hiçbir çocukta sonuç üretmez; dikkat bir emirle açılıp kapanan bir düğme değildir. Dikkatsizlik dediğimiz şey aslında bir alışkanlık boşluğudur ve alışkanlık öğretilebilir. Bu yazıda altı somut teknik var.
Önce Teşhis: Hangi Tür Hata?
Dikkatsizlik tek bir şey değildir. Ortaokulda en sık görülen dört tipi şudur:
- Soruyu yanlış okuma: en çok olan hangisi değildir sorusunda olan seçeneği işaretlemek.
- İşlem hatası: doğru yolu kurup çarpmayı ya da eksi işaretini kaçırmak.
- Eksik yazma: sonucu bulup birimini ya da son adımı yazmamak.
- Yer değiştirme: doğru cevabı bulup yanlış yere yazmak.
Dördünün çözümü farklıdır. Bu yüzden ilk iş, son üç sınav kâğıdına bakıp hangisinin baskın olduğunu bulmaktır.
Teknik 1: Hata Günlüğü
En etkili tekniktir ve tek bir defter ister. Her yanlış soru deftere yazılır; ama sorunun kendisi değil, hatanın cümlesi: eksi işaretini dağıtmayı unuttum.
Bu defter iki hafta sonra bir örüntü gösterir. Çoğu öğrencinin hatası üç-dört kalıpta toplanır. Kendi kalıbını bilen öğrenci, sınavda o noktada kendiliğinden yavaşlar.
Defterin boyu önemli değil, sürekliliği önemli. Günde iki satır yeterlidir.
Teknik 2: Soruda Ne İsteniyor Cümlesi
Soruyu yanlış okuma hatasının tek çözümü, okuduktan sonra ne istendiğini kendi cümlesiyle söylemektir. Sınavda bu içinden yapılır, evde çalışırken sesli yapılır.
Değildir, kaç tanesi, en az, yaklaşık gibi kelimelerin altını çizme alışkanlığı da buraya bağlıdır. İki saniyelik bir hareket, tipik olarak sınav başına bir-iki soru kazandırır.
Teknik 3: Ara Kontrol
Öğrenciler kontrolü sınavın sonuna bırakır ve genellikle süre kalmaz. Ara kontrol bunu çözer: her beş soruda bir, on saniyeliğine önceki beş soruya bakılır.
Bu yöntem sondaki toplu kontrolden daha etkilidir, çünkü hata taze olduğunda fark edilir. Ayrıca sürenin tamamını riske atmaz.
Teknik 4: Önce Tahmin
Matematikte işlem hatasını yakalamanın en hızlı yolu, çözmeden önce sonucun kabaca ne olacağını tahmin etmektir. Yüzde 20 indirimli bir fiyat soruluyorsa sonuç fiyattan küçük olmalıdır.
Bu alışkanlık kazanıldığında saçma sonuçlar kendiliğinden yakalanır. Öğrenci sonucu görür ve bu olamaz der. Bu bir kontrol mekanizmasıdır ve süre maliyeti neredeyse sıfırdır.
Teknik 5: Temiz ve Dikey İşlem
İşlem hatalarının önemli bölümü, kâğıdın kenarına sıkıştırılmış dağınık işlemlerden çıkar. Sayılar üst üste binince rakam karışır.
Kural basit: işlemler alt alta ve soldan sağa yazılsın, her adım yeni satıra geçsin. Açık uçlu sınavlarda bunun ek bir faydası var: düzenli yazılan adımlar kısmi puan kazandırır.
Teknik 6: Son İki Dakika Kuralı
Sınavın son iki dakikası yeni soru çözmeye değil, iki şeyi kontrol etmeye ayrılır: boş kalan soru var mı ve cevaplar doğru yere yazılmış mı.
Yer değiştirme hatası nadir görünür ama olduğunda pahalıdır. İki dakikalık bu kontrol, bir yıl boyunca birkaç sınavı kurtarır.
Ne İşe Yaramaz?
Dikkatli ol demek işe yaramaz; çocuk zaten dikkatli olmaya çalışıyordur. Yine mi yaptın demek de işe yaramaz, yalnızca hatayı utanç kaynağına çevirir ve öğrenci bir sonraki hatasını saklar.
Daha fazla soru çözdürmek de tek başına çözmez. Aynı hatayı yüz kez tekrar etmek, hatayı yerleştirir. Önemli olan soru sayısı değil, her yanlıştan sonra hatanın adının konmasıdır.
Dikkat sorunu süreklilik gösteriyor ve derse odaklanmayı da etkiliyorsa, konuya daha geniş bakan derse odaklanamama yazımıza bakabilirsiniz.
Sonuç
Dikkatsizlik bir kişilik özelliği değil, eksik bir kontrol alışkanlığıdır. Hata günlüğü tutmak, soruda ne istendiğini cümleyle kurmak, beş soruda bir ara kontrol yapmak ve işlemleri düzenli yazmak; bu dört alışkanlık, tipik olarak birkaç hafta içinde sınav başına birkaç soru kazandırır.
Son güncelleme: 20 Eylül 2026.
Sıkça Sorulan Sorular
Dikkatsizlik nasıl azaltılır?
En etkili yöntem hata günlüğüdür: her yanlışın nedeni tek cümleyle bir deftere yazılır. İki hafta sonra hataların üç-dört kalıpta toplandığı görülür ve öğrenci sınavda o noktalarda kendiliğinden yavaşlamaya başlar.
Çocuğum soruyu yanlış okuyor, ne yapmalı?
Soruyu okuduktan sonra ne istendiğini kendi cümlesiyle ifade etme alışkanlığı kazandırın. Evde çalışırken bu sesli yapılır. Ayrıca değildir, en az, yaklaşık gibi kelimelerin altını çizmek iki saniyelik bir hareketle sınav başına bir-iki soru kazandırır.
Daha çok soru çözmek dikkatsizliği azaltır mı?
Tek başına azaltmaz. Hatanın adı konmadan çözülen her soru, aynı hatayı tekrar etme riski taşır. Önemli olan soru sayısı değil, her yanlıştan sonra hatanın türünü belirleyip ona uygun kontrol alışkanlığını kurmaktır.
Düzenli koçluk desteğiyle verimi artırın
Haftalık koçluk görüşmeleriyle çalışma planı, motivasyon ve zaman yönetimi konularında birebir destek alın.