6. sınıf fen bilimleri 1. yazılısında puan yedi hatada kaybediliyor: zıt yönlü kuvvetleri toplamak ve bileşkenin yönünü yazmamak, dengelenmiş kuvvette cismin mutlaka durduğunu sanmak, sürat ile hızı aynı saymak, hesapta birimi kaybetmek, tutulmalarda sıralamayı karıştırmak, gezegen sınıflandırmasında ölçüt yazmamak ve gezegen ile yıldızı karıştırmak.
Bu yazı, 6. sınıf Fen Bilimleri yazılısına hazırlanan öğrenciler ve velileri için. Konu kapsamını 6. sınıf Fen Bilimleri 1. yazılı senaryoları yazımızda, son haftanın gün gün planını 6. sınıf Fen Bilimleri yazılısına 1 hafta kala yazımızda verdik. Burada sınav kâğıdında puanın tam olarak nerede kaybedildiğine odaklanıyoruz: her hata için puan kaybettiren bir cevap ve tam puanlık karşılığı.
Bu Yazılıda Puan Nerede Kaybediliyor?
Altı senaryonun hepsinde Güneş sistemi, tutulmalar ve bileşke kuvvet var; bileşke kuvvet bazı senaryolarda sınavın yarısına yaklaşıyor. Sürat ve hız beş senaryoda, dengelenmiş-dengelenmemiş kuvvet dördünde. Kuvvet sorularında puan çoğu zaman sayıda değil, yönde ve şekilde kaybediliyor.
1. Hata: Zıt yönlü kuvvetleri toplamak, yönü yazmamak
Aynı doğrultuda ve aynı yönlü kuvvetler toplanır, zıt yönlü kuvvetler çıkarılır. Bileşke büyük kuvvetin yönündedir ve bu yön cevaba ayrıca yazılmalıdır; yalnızca büyüklük yazmak yarım cevaptır.
- Puan kaybettiren cevap: Sağa 8 N, sola 3 N: bileşke 11 N.
- Tam puanlık cevap: Kuvvetler zıt yönlü olduğu için çıkarılır: 8 - 3 = 5 N. Bileşke kuvvet 5 N ve büyük kuvvetin yönünde, yani sağa doğrudur.
2. Hata: Dengelenmiş kuvvette cisim mutlaka durur sanmak
Bileşke kuvvet sıfırsa duran cisim durmaya devam eder, hareket eden cisim ise sabit süratle hareketine devam eder. 'Dengelenmiş kuvvet = cisim durur' cevabı yarım doğrudur.
- Puan kaybettiren cevap: Kuvvetler dengelendiği için cisim durur.
- Tam puanlık cevap: Kuvvetler dengelenmiştir, bileşke sıfırdır. Cisim duruyorsa durmaya, hareket ediyorsa sabit süratle hareketine devam eder.
3. Hata: Sürat ile hızı aynı saymak
Sürat birim zamanda alınan yoldur; hız ise sürate yön bilgisinin eklenmiş hâlidir. 'Fark nedir?' sorusunda yön kelimesini yazmayan cevap eksik kalır.
- Puan kaybettiren cevap: Sürat ile hız aynı şeydir, ikisi de ne kadar hızlı gidildiğini gösterir.
- Tam puanlık cevap: Sürat yalnızca birim zamanda alınan yolu gösterir. Hız ise bunun yanında hareketin yönünü de belirtir: '60 km/sa' sürat, 'kuzeye doğru 60 km/sa' hızdır.
4. Hata: Hesapta birimi kaybetmek
Sürat = alınan yol / geçen süre. Öğrenci sonucu doğru bulup birimi yazmayınca ya da km ile dakikayı birlikte kullanınca puan kaybediyor. Formül, yerine koyma ve sonuç ayrı satırlarda, birimle yazılmalı.
- Puan kaybettiren cevap: 120 / 2 = 60
- Tam puanlık cevap: Sürat = yol / zaman = 120 km / 2 sa = 60 km/sa
5. Hata: Tutulmalarda sıralamayı karıştırmak
Güneş tutulmasında Ay, Güneş ile Dünya'nın arasına girer (Güneş-Ay-Dünya) ve yeni ay evresinde olur. Ay tutulmasında Dünya, Güneş ile Ay'ın arasına girer (Güneş-Dünya-Ay) ve dolunay evresinde olur. Ay'ın yörüngesi biraz eğik olduğu için her yeni ayda ya da dolunayda tutulma olmaz.
- Puan kaybettiren cevap: Güneş tutulmasında Dünya ortadadır.
- Tam puanlık cevap: Güneş tutulmasında sıralama Güneş-Ay-Dünya'dır; Ay'ın gölgesi Dünya'ya düşer. Bu tutulma yeni ay evresinde olur.
6. Hata: Gezegen sınıflandırmasında ölçüt yazmamak
'Gezegenleri sınıflandırınız' sorusu bir ölçüt ister. İç gezegenler (Merkür, Venüs, Dünya, Mars) asteroit kuşağının iç tarafında ve karasaldır; dış gezegenler (Jüpiter, Satürn, Uranüs, Neptün) dış tarafında ve gazsaldır.
- Puan kaybettiren cevap: Merkür, Venüs, Dünya, Mars / Jüpiter, Satürn, Uranüs, Neptün
- Tam puanlık cevap: Asteroit kuşağına göre: iç gezegenler Merkür, Venüs, Dünya, Mars; dış gezegenler Jüpiter, Satürn, Uranüs, Neptün. İç gezegenler karasal, dış gezegenler gazsaldır.
7. Hata: Gezegen ile yıldızı karıştırmak
Güneş bir yıldızdır, ışık ve ısı kaynağıdır. Gezegenler ise ışık kaynağı değildir, Güneş'ten aldıkları ışığı yansıtır. Plüton da günümüzde gezegen değil, cüce gezegen olarak sınıflandırılıyor.
- Puan kaybettiren cevap: Güneş sistemindeki en büyük gezegen Güneş'tir.
- Tam puanlık cevap: Güneş bir yıldızdır. Güneş sistemindeki en büyük gezegen Jüpiter'dir.
Bu Hataları Sınavdan Önce Nasıl Yakalarsınız?
Ders kitabından ya da çalışma kâğıtlarından üç soru seçin ve süre tutarak cevaplarını kâğıda yazın. Sonra cevaplarınızı aşağıdaki sorularla kontrol edin:
- Kuvvet sorularında okları çizip büyüklüklerini yazdım ve bileşkenin yönünü belirttim mi?
- Dengelenmiş kuvvet cevabımda hem duran hem hareket eden cisim durumunu yazdım mı?
- Sürat hesaplarında formül, yerine koyma ve birimli sonuç ayrı satırlarda mı?
- Tutulma çizimlerinde ortadaki gök cismini ve evreyi yazdım mı?
İki ya da daha fazla soruya cevabınız hayırsa sorun bilgi eksikliği değil, yazma alışkanlığı. Alışkanlıklar okuyarak değil, aynı tür soruyu birkaç kez yazıp düzeltilerek değişir; bunun için sınavdan önce birkaç deneme yeterli.
Kâğıdı Teslim Etmeden Önce Son 5 Dakika
Sınavın son beş dakikasını yeni soru çözmeye değil, kâğıdı bu listeyle taramaya ayırın:
- Sınıflandırma sorularında ölçütü yazdım mı?
- Her hesap sonucunun yanında birim var mı?
- Sürat ile hız farkını sorulduğunda 'yön' kelimesini kullandım mı?
- Boş bıraktığım soru kaldı mı?
Sınavdan Sonra
Sonuç geldiğinde kâğıdı isteyin ve kaybedilen puanları bu yedi hatayla eşleştirin. Hangi hatanın tekrar ettiğini görmek, bir sonraki yazılının planını kendiliğinden çıkarır; yöntemi yazılı sonrası yanlış analizi yazımızda anlattık. Diğer derslerdeki sık hatalar için yazılıda en çok puan kaybettiren hatalar rehberimize bakabilirsiniz.
Son güncelleme: 1 Kasım 2026. Konu kapsamı MEB ODSGM'nin 2026-2027 1. Dönem Konu Soru Dağılım Tablolarına dayanır (odsgm.meb.gov.tr). Okulunuzun seçtiği senaryoyu, sınav tarihini ve puanlama ölçütlerini ders öğretmeninizden teyit edin.
Sıkça Sorulan Sorular
Zıt yönlü kuvvetlerde bileşke nasıl bulunur?
Aynı doğrultuda ve zıt yönlü iki kuvvetin bileşkesi büyük kuvvetten küçük kuvvet çıkarılarak bulunur. Bileşke kuvvet büyük kuvvetin yönündedir. Örneğin sağa 8 N, sola 3 N kuvvet uygulanıyorsa bileşke sağa doğru 5 N'dir.
Dengelenmiş kuvvetlerin etkisindeki cisim ne yapar?
Bileşke kuvvet sıfır olduğu için cismin hareket durumu değişmez: duruyorsa durmaya devam eder, hareket ediyorsa sabit süratle hareketine devam eder.
Güneş tutulması hangi evrede olur?
Güneş tutulması yeni ay evresinde, Ay Güneş ile Dünya'nın arasına girdiğinde olur. Ay tutulması ise dolunay evresinde, Dünya Güneş ile Ay'ın arasına girdiğinde olur. Ay'ın yörüngesi biraz eğik olduğu için her yeni ayda tutulma gerçekleşmez.
Fen Bilimleri dersinde birebir destek ister misiniz?
Uzman eğitmenlerimizle Fen Bilimleri dersindeki eksikleri kapatın, notları yükseltin.
