1. Dönem İlk Yazılılara Hazırlık: Üç Haftalık Plan

Ortaokulda birinci dönemin ilk yazılıları genellikle ekim sonu ile kasım başı arasında yoğunlaşır. 16-20 Kasım ara tatiline gelindiğinde çoğu dersin ilk ölçümü tamamlanmış olur.

Bu tarihler yaklaştıkça evlerde tanıdık bir sahne kurulur: yazılıdan iki gün önce başlayan yoğun çalışma, gece yarısına uzayan tekrar, sabah yorgun girilen sınav. Sonuç çoğunlukla öğrencinin gerçek seviyesinin altında kalır ve bu, hem notu hem özgüveni aşağı çeker.

Bu yazı, ilk yazılıya üç hafta önceden başlayan ve günde uzun saatler gerektirmeyen bir hazırlık planı öneriyor.

Neden Üç Hafta?

İki günde yapılan hazırlık, öğrenmez; hatırlatır. Konu zaten oturmuşsa iki gün yeterlidir, ama oturmamışsa iki günde oturmaz. Ortaokulda ilk yazılıların kapsadığı konular eylül ortasından ekim sonuna kadar işlenen konulardır; yani üzerinden altı-yedi hafta geçmiş bilgidir.

Üç haftalık plan, bu bilgiyi sınavdan önce üç kez farklı biçimde ele alır: bir kez eksik taraması, bir kez soru çözümü, bir kez hızlı tekrar. Aynı bilgiye farklı zamanlarda dönmek, aynı süreyi tek seferde harcamaktan belirgin biçimde kalıcı sonuç verir.

Ayrıca üç haftaya yayılan hazırlık, günlük yükü küçültür. Günde 30-40 dakika, yazılı haftasındaki dört saatten daha az yıpratıcıdır.

Birinci Hafta: Kapsamı Netleştirme ve Eksik Taraması

İlk iş kapsamı öğrenmektir. Yazılıya hangi konuların gireceği öğretmen tarafından belirtilir; belirtilmediyse sorulması gereken ilk şey budur. Kapsamı bilmeden yapılan hazırlık, çoğu zaman yanlış konuya harcanır.

Kapsam netleştikten sonra bu haftanın işi tarama:

• Her konu için defterden ve kitaptan hızlı bir geçiş yapılır
• Her konudan 5-10 soru çözülür — amaç bitirmek değil, nerede takıldığını görmek
• Takılınan konular ayrı bir listeye yazılır

Bu listenin kısa olması beklenir. Uzunsa, sorun yazılı hazırlığı değil, o dönemin dersinin hiç takip edilmemiş olmasıdır ve plan buna göre büyütülmelidir.

İkinci Hafta: Takılınan Konuların Üzerine Gitmek

İkinci hafta, birinci haftanın listesine ayrılır. Burada yapılan iş tekrar değil, öğrenmedir: konu yeniden anlatımdan geçirilir, ardından soru çözülür.

Anlatım kaynağı öğrencinin anladığı kaynak olmalı — bazı öğrenciler için defter, bazıları için kitap, bazıları için ders videosu işe yarar. Ücretsiz seçenekler için MEBİ ve EBA rehberine bakabilirsiniz.

Bu haftanın ölçütü şudur: listedeki her konu için öğrenci soruyu kendi başına, bakmadan çözebiliyor mu? Cevap hayırsa o konu üçüncü haftaya taşınır. Cevap evetse konu kapanır ve bir daha açılmaz.

Üçüncü Hafta: Karışık Soru ve Hızlı Tekrar

Son hafta yeni konu öğrenilmez. Bu haftanın işi, öğrenilmiş konuları sınav biçimine yaklaştırmaktır.

Yapılacaklar:

• Konuları karışık içeren soru setleri çözmek (tek konudan arka arkaya soru çözmek, sınavdaki gerçek zorluğu taklit etmez)
• Öğretmenin daha önce sorduğu soru tiplerine bakmak; varsa geçen yılların yazılılarını incelemek
• Yapılan yanlışları not almak ve sınavdan bir gün önce yalnızca bu notlara bakmak

Son gün için kural nettir: yeni konu yok, uzun çalışma yok. Yalnızca yanlış notlarının gözden geçirilmesi ve erken uyku. Sınav öncesi gece yapılması gerekenler yazısı bunu ayrıntılandırıyor.

Gece Çalışmasının Neden Ters Teptiği

Yazılı gecesi geç saate kadar çalışmak, iki ayrı biçimde zarar verir.

Birincisi uykudur. Öğrenilen bilginin kalıcı hâle gelmesi uyku sırasında olur; uykudan çalınan saat, o gün öğrenilenin bir kısmını da götürür.

İkincisi sınav performansıdır. Yorgun bir öğrenci soruyu okurken dikkatini toplayamaz; ortaokul yazılılarında kaybedilen puanların önemli bir kısmı bilgi eksikliğinden değil, yanlış okumadan gelir.

Pratik kural: yazılıdan önceki gece, normal uyku saatinden en fazla yarım saat sapılır.

Ortak Yazılılar ve Okul Yazılıları Farkı

Ortaokulda bazı derslerin yazılıları okul içinde, bazıları ise ortak sınav biçiminde uygulanır. Ortak yazılılarda sorular okul dışında hazırlandığı için öğretmenin ders içi vurgularına göre tahmin yapmak işe yaramaz; kapsamın tamamına hazırlanmak gerekir.

Bu ayrımın hazırlığa etkisi şudur: okul yazılısında öğretmenin işlediği örnekler ve derste altını çizdiği yerler önem taşır. Ortak yazılıda ise kazanımların tamamı üzerinden gitmek daha güvenlidir. Sistemin işleyişi için ortak yazılı sınavlar 2026-2027 yazısına bakın.

İlk Yazılı Sonrası: Nota Değil Hataya Bakmak

Yazılı döndüğünde velinin ilk baktığı yer nottur; oysa asıl bilgi kaybedilen puanın türündedir.

Üç tür hata vardır ve üçünün çözümü farklıdır:

• Bilgi hatası: konu bilinmiyor. Çözüm konuyu tekrar öğrenmek.
• İşlem ve dikkat hatası: konu biliniyor ama sonuç yanlış. Çözüm daha fazla konu tekrarı değil, çözüm sırasında kontrol alışkanlığı.
• Süre hatası: sorular bitirilememiş. Çözüm zamanlı soru çözümü.

Bu ayrım yapılmadığında en sık verilen tepki 'daha çok çalış' olur ve bu, üç hatanın yalnızca birine iyi gelir. Ayrıntısı çalışıyor ama notları yükselmiyor yazısında.

Sonuç

İlk yazılılar ekim sonunda başlıyor; bu da hazırlığın ekim başında kurulması gerektiği anlamına geliyor. Üç haftaya yayılan bir plan — tarama, eksik kapatma, karışık soru — günde 30-40 dakikayla yürür ve yazılı gecesini boş bırakır. İki gecelik yoğun çalışmadan hem daha az yorucu hem daha kalıcıdır. Yazılı döndüğünde ise nota değil hatanın türüne bakmak, ikinci yazılıda ne yapılacağını belirler.

Son güncelleme: 3 Eylül 2026. Yazılı tarihleri okullar tarafından belirlenir; ortak sınav uygulamaları için okulunuzun duyurularını ve meb.gov.tr adresini esas alınız.

Düzenli koçluk desteğiyle verimi artırın

Haftalık koçluk görüşmeleriyle çalışma planı, motivasyon ve zaman yönetimi konularında birebir destek alın.