LGS yılı, çoğu ailede çocuktan çok veliyi yoran bir yıldır. Bunun bir sebebi, velinin rolünün belirsiz kalmasıdır: ne kadar karışmalı, ne kadar bırakmalı?
Bu yazıda velinin gerçekten etkili olduğu alanları, etkisiz kaldığı alanları ve destek ile baskı arasındaki çizginin nerede geçtiğini ele alıyoruz.
Velinin Gerçekten Etkili Olduğu Dört Alan
Birincisi, çerçeve. Çalışmanın ne zaman başlayacağı, nerede yapılacağı, telefonun nerede duracağı ve uyku saati velinin sorumluluğudur. Bu kararlar her akşam yeniden müzakere edilmediğinde çalışma kendiliğinden başlar.
İkincisi, takip. Yazılı tarihleri, deneme takvimi, kayıt ve başvuru süreçleri. Bu yıl MEB'in MEBİ platformunda ayda bir ücretsiz LGS denemesi yapılıyor; tarihleri ajandaya yazmak doğrudan velinin işidir. Takvim MEBİ deneme takvimi yazımızda.
Üçüncüsü, ölçüm. Bu yıl okullarda deneme ve tarama sınavı yapılmıyor, 8. sınıflar ortak yazılı kapsamında da değil. Seviye takibini büyük ölçüde aile kurmak zorunda; nasıl kurulacağını 8. sınıflar ortak yazılıya girmiyor yazımızda anlattık.
Dördüncüsü, duygusal iklim. Evdeki genel gerginlik düzeyi, öğrencinin çalışma kapasitesini doğrudan etkiler.
Velinin Etkisiz Kaldığı Alan: Konu Anlatımı
Veli-öğretmen rolü belirli koşullarda işe yarar: veli o konuyu gerçekten biliyorsa, anlatırken sabrını koruyabiliyorsa ve çocuk veliden öğrenmeye açıksa.
8. sınıfta bu üç koşulun birlikte sağlanması zorlaşır. Konular ağırlaşır, ergenlik dönemi başlamıştır ve sınav baskısı zaten vardır. Bu koşullarda ısrar edilen konu anlatımı genellikle tartışmayla biter.
Ölçü basittir: ders oturumu haftada ikiden fazla tartışmayla bitiyorsa, bu rol o evde işlemiyordur. Ayrıntısını çocuğuma kendim ders çalıştırmalı mıyım yazımızda ele aldık.
Gerçekçi Beklenti Kurmak
LGS'de hedef belirlemenin doğru yolu, bir okul adı söylemek değil, mevcut durumdan hareket etmektir. Başlangıç seviyesi bilinmeden konan hedef, ya ulaşılamayacak kadar yüksek ya da anlamsız kadar düşük olur.
İşe yarayan yaklaşım, hedefi dönemlik olarak güncellemektir: kasımdaki deneme sonucuna göre şubat hedefi, şubattaki sonuca göre nisan hedefi. Hedef sabit değil, hareketli olmalıdır.
Ayrıca yerleştirme sisteminin nasıl işlediğini bilmek beklentiyi gerçekçi kılar. Puan ve yüzdelik dilim farkını ilgili yazımızda anlattık.
Zarar Veren Beş Cümle
- Bu sınav tüm hayatını belirleyecek. Gerçek değildir ve kaygıyı yönetilemez düzeye çıkarır.
- Kardeşin senin yaşındayken böyle değildi. Karşılaştırma bu yaşta neredeyse her zaman direnç üretir.
- Bunca parayı boşuna mı harcıyoruz. Suçluluk motivasyon üretmez, kaçınma üretir.
- Sen zaten hiç çalışmıyorsun. Genelleme davranışı kimliğe çevirir.
- Kaç net yaptın? Her gün sorulduğunda ilişkiyi tek bir sayıya indirger.
Son maddenin yerine geçebilecek soru şudur: bugün hangi soruya en çok takıldın? Bu soru anlatmaya alan açar.
Kaygıyı Yönetmek
LGS yılında öğrencinin kaygı düzeyini en çok etkileyen şey, velinin kendi kaygısını ne kadar görünür kıldığıdır. Endişeli bir veli, hiçbir şey söylemese bile bu endişeyi aktarır.
Pratik öneriler: sınav konuşmasını belirli bir zamana sıkıştırmak (örneğin haftada bir, pazar akşamı), geri kalan zamanı ders dışı tutmak ve kendi kaygısını çocukla değil başka bir yetişkinle paylaşmak.
Sınav kaygısının belirtileri ve yönetimi için sınav stresiyle başa çıkma yazımıza bakabilirsiniz.
Uyku, Beslenme ve Hareket
Bu üçü yıl boyunca en çok ihmal edilen ve en çok fark yaratan alandır. Uykusu düzensiz bir öğrencide hiçbir çalışma tekniği beklenen sonucu vermez.
Gerçekçi ölçü: hafta içi sabit bir yatma saati, hafta sonu bu saatten en fazla iki saat sapma. Spor ya da hareket tamamen kesilmemeli, azaltılmalıdır.
Sınav yılında hobinin tamamen kaldırılması yaygın bir hatadır; geriye yalnızca zorunluluklar kaldığında çalışma isteği daha hızlı tükenir.
Sonuç Geldiğinde
Sonuç açıklandığında ilk 24 saatte kurulan cümleler uzun süre hatırlanır. Bu saatlerde yapılacak en iyi şey, sonucu yorumlamadan önce çocuğun ne hissettiğini dinlemektir.
Sonuç beklenenin altındaysa, tercih süreci bir telafi alanıdır: doğru tercih, yanlış tercihten çok daha fazla fark yaratır. Bu sürecin ayrıntısını LGS tercih yazılarımızda ele aldık.
İş temposu nedeniyle süreci her gün takip edemeyen veliler için haftada 15 dakikalık bir takip düzenini yoğun çalışan veliler için LGS süreci yazısında anlattık.
Sonuç
LGS sürecinde velinin işi öğretmenlik değil, çerçeve kurmak, takip etmek ve evin duygusal iklimini korumaktır. Bu üç alan iyi yönetildiğinde öğrencinin çalışma kapasitesi belirgin biçimde artar. Konu anlatımı ise ancak üç koşul birden sağlandığında işe yarar; sağlanmadığında destek almak bir teslimiyet değil, doğru rol dağılımıdır.
Son güncelleme: 21 Eylül 2026.
Sıkça Sorulan Sorular
LGS sürecinde veli ne yapmalı?
Dört alanda etkilidir: çerçeve kurmak (çalışma saati, telefon kuralı, uyku düzeni), takvim takibi, seviye ölçümünü kurmak ve evin duygusal iklimini korumak. Konu anlatımı ise ancak veli o konuyu biliyorsa, sabrını koruyabiliyorsa ve çocuk açıksa işe yarar.
Her gün kaç net yaptın diye sormak doğru mu?
Her gün sorulduğunda ilişkiyi tek bir sayıya indirger ve baskıya dönüşür. Daha işe yarar soru şudur: bugün hangi soruya en çok takıldın? Bu soru öğrenciyi savunmadan çıkarır ve anlatmaya alan açar.
LGS yılında spor ve hobiler bırakılmalı mı?
Tamamen bırakılmamalı, azaltılmalıdır. Hobi günün tek kendi seçimiyle yapılan işidir; kaldırıldığında geriye yalnızca zorunluluklar kalır ve çalışma isteği daha hızlı tükenir. Uyku düzeninin korunması ise en az çalışma kadar belirleyicidir.
Çocuğunuz için doğru başlangıcı yapın
Ücretsiz deneme dersi ve danışmanlıkla çocuğunuza en uygun programı birlikte belirleyelim.