Özel ders başladığında velilerin çoğu iki uçtan birine kayar. Bir kısmı her dersin yanında oturur, öğretmenin anlatımına karışır, çocuğun her yanlışında müdahale eder. Diğer kısmı ise 'artık öğretmen ilgileniyor' diyerek süreci tamamen bırakır ve ilk karneye kadar ne olduğunu bilmez. İki uç da dersin verimini düşürür.
Bu yazıda özel derste velinin nerede durması gerektiğini, dersin başında, sırasında ve sonrasında neler yapılabileceğini ve hangi davranışların farkında olmadan dersi zayıflattığını anlatıyoruz.
Velinin Görevi Ders Anlatmak Değil, Ortamı Kurmak
Özel derste konu anlatımı öğretmenin işidir. Velinin işi ise dersin gerçekleşebileceği koşulları sağlamaktır: dersin saatinde çocuğun hazır olması, ortamın sessiz olması, malzemelerin masada bulunması ve dersler arasında verilen çalışmanın yapılmasına alan açılması. Bu dört şey yerindeyse dersin yarısı zaten başarılı demektir. Ortam için evde ders çalışma ortamı nasıl kurulur yazımıza bakabilirsiniz.
Derse Katılmalı mısınız?
İlk ders ya da ilk birkaç dakika için yakında olmak doğaldır; özellikle 5. sınıf öğrencilerinde ve online derse yeni başlayanlarda bağlantının kurulması, kamera ve mikrofonun çalışması için kısa bir yardım gerekebilir. Ama ders başladıktan sonra odada kalmak, özellikle ortaokul yaşında çocuğun rahatça 'anlamadım' demesini zorlaştırır. Çocuk, velisinin önünde yanlış yapmaktan daha çok çekinir.
Önerimiz şu: dersin sesini duyabileceğiniz yakın bir odada olun ama aynı masada değil. Online derslerde güvenlik açısından ne görmek istediğinizi önceden öğretmenle konuşun; dersin genel akışını ve ders sonu notunu sizinle paylaşmak, iyi bir özel ders hizmetinde standart olmalıdır.
Öğretmenle İletişimin Doğru Sıklığı
Her dersin ardından uzun telefon görüşmesi hem öğretmeni hem süreci yorar; hiç konuşmamak ise kör uçuş demektir. Sağlıklı bir ritim şöyle kurulabilir:
- Her ders sonrası: öğretmenin bıraktığı kısa ders notunu okumak (ne işlendi, ne verildi).
- Haftada bir: ilerleme raporunu ya da kısa bir mesajlaşmayı takip etmek.
- Ayda bir ya da yazılı sonrası: 10-15 dakikalık bir değerlendirme konuşması.
Arc Akademi'de her ders sonunda koç kısa bir özet notu bırakır, veli haftalık ilerleme raporuyla süreci takip eder; böylece her ders için ayrıca görüşme gerekmez.
Öğretmene Vermeniz Gereken Bilgiler
Öğretmenin bilemeyeceği ama dersin yönünü değiştiren bilgiler sizdedir. Bunları zamanında paylaşmak dersi çok daha verimli kılar:
- Okulda yaklaşan yazılı, proje ya da performans görevi tarihleri.
- Okul öğretmeninden gelen geri bildirimler.
- Evde gözlemlediğiniz değişiklikler: uyku düzeni, isteksizlik, kaygı.
- Çocuğun ders hakkında size söyledikleri ('çok hızlı gidiyor', 'anlamıyorum' gibi).
Çocuğa Sorulacak Doğru Sorular
'Ders nasıldı?' sorusunun cevabı neredeyse her zaman 'iyiydi'dir ve size hiçbir şey anlatmaz. Daha açıklayıcı sorular şunlardır:
- 'Bugün ne öğrendin, bana bir örnek gösterir misin?'
- 'En çok nerede zorlandın?'
- 'Öğretmenin sana ne verdi, ne zamana kadar yapacaksın?'
Çocuğun öğrendiğini size anlatması, öğrendiğini pekiştirmenin de en iyi yollarından biridir. Ama bunu sınav gibi değil, merak eden biri gibi sorun.
Dersi Farkında Olmadan Zayıflatan Davranışlar
- Öğretmenin yöntemine çocuğun önünde itiraz etmek: 'Biz bunu böyle öğrenmemiştik' cümlesi çocuğun öğretmene güvenini sarsar. Bir itirazınız varsa öğretmenle ayrıca konuşun.
- Dersi ödül-ceza aracına dönüştürmek: 'Notun düşerse bir ders daha eklerim' gibi cümleler dersi cezaya çevirir.
- İlk iki haftada sonuç beklemek: özel dersin ilk haftaları çoğu zaman eksiğin nerede başladığını bulmakla geçer. Not artışı genellikle sonraki aşamada gelir. Süre beklentisi için özel ders ne kadar sürede sonuç verir yazımıza bakın.
- Dersleri sık iptal etmek: düzenli olmayan özel ders, her seferinde baştan başlar.
Dersler Arasında Velinin Desteği
Haftada bir ya da iki saatlik ders, haftanın geri kalanında hiç çalışılmıyorsa sınırlı etki yapar. Öğretmenin bıraktığı çalışmanın yapılması için gün ve saat belirlemek ve bunun yapıldığını nazikçe kontrol etmek velinin en etkili katkısıdır. Burada soruları sizin kontrol etmenize gerek yok; sadece masaya oturulduğunu görmek yeterlidir. Çalışma düzeni kendi başına sorun hâline geldiyse, öğrenci koçluğu bu takibi profesyonel olarak üstlenebilir.
Ne Zaman Endişelenmelisiniz?
Çocuğunuz dersten sistemli olarak kaçıyorsa, öğretmen hakkında sürekli olumsuz konuşuyorsa ya da iki aydır ne derste ne sınavda bir değişiklik görmüyorsanız, öğretmenle açık bir değerlendirme konuşması yapma zamanı gelmiştir. Bu konuşmada sorulacak sorular için özel ders alıyor ama fayda görmüyorum yazımızdan yararlanabilirsiniz.
Sıkça Sorulan Sorular
Özel ders sırasında veli odada bulunmalı mı?
İlk ders ya da bağlantı kurulumu için kısa süre yakında olmak doğaldır, ama ders boyunca aynı odada bulunmak ortaokul öğrencisinin rahatça anlamadım demesini zorlaştırır. Sesi duyabileceğiniz yakın bir odada olmak genellikle en dengeli seçenektir.
Özel ders öğretmeniyle ne sıklıkla konuşmalıyım?
Her ders sonrası kısa ders notunu okumak, haftada bir ilerleme raporunu takip etmek ve ayda bir ya da yazılı sonrasında kısa bir değerlendirme görüşmesi yapmak çoğu aile için yeterli ve sağlıklı bir ritimdir.
Dersler arasında çocuğun çalışmasını ben mi kontrol etmeliyim?
Soruların doğruluğunu sizin kontrol etmenize gerek yok; bunu öğretmen bir sonraki derste yapar. Sizin katkınız, çalışma için gün ve saat belirlenmesine yardım etmek ve masaya oturulduğunu nazikçe görmektir.
Birebir özel ders desteği ister misiniz?
Uzman eğitmenlerimizle ortaokulun tüm derslerinde birebir özel ders imkânı sunuyoruz.