Özel Dersi Kim Vermeli: Öğretmen mi, Üniversite Öğrencisi mi?

Özel ders arayan bir velinin karşısına genellikle üç seçenek çıkar: bir okul öğretmeni, bir üniversite öğrencisi ya da kurumsal bir platform. Tartışma çoğu zaman 'öğretmen daha tecrübelidir' ile 'üniversiteli genç, çocukla daha iyi anlaşır' arasında sıkışır ve mevzuat tarafı hiç konuşulmaz.

Oysa bu sorunun net bir hukuki boyutu var ve velilerin çoğu bunu bilmiyor. Önce oradan başlayalım.

Devlet Okulu Öğretmeni Ücretli Özel Ders Verebilir mi?

Kısa cevap: hayır. Devlet okullarında görev yapan öğretmenler 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'na tabidir. Kanunun 28. maddesi memurlara ticaret ve diğer kazanç getirici faaliyetlerde bulunma yasağı getirir; ücret karşılığı özel ders vermek serbest meslek faaliyeti sayıldığı için bu kapsamda değerlendirilir.

Aynı kanunun 125/D-h bendinde, ticaret yapmak veya devlet memurlarına yasaklanan diğer kazanç getirici faaliyetlerde bulunmak kademe ilerlemesinin durdurulması cezası ile yaptırıma bağlanmıştır. Öğretmenin kendi öğrencisine ücret karşılığı ders vermesi ise ayrıca değerlendirilen, daha ağır bir durumdur.

Ücret alınmadan, gönüllü olarak destek verilmesi bu yasağın kapsamında değildir; yasak menfaat karşılığı yapılan faaliyete ilişkindir. Özel okullarda çalışan öğretmenler 657'ye tabi olmadığı için durumları farklıdır; onlarda sınırı kurumlarıyla yaptıkları sözleşme belirler.

Bunu bilmek veli açısından iki şey demek: birincisi, 'çocuğun kendi matematik öğretmeninden ders alsın' fikri hem hukuken hem pedagojik olarak sorunludur. İkincisi, piyasadaki özel ders arzının önemli bölümünün neden üniversite öğrencilerinden, emekli öğretmenlerden ve kurumlardan geldiğini açıklar.

Peki Tecrübe Kaybı Olmuyor mu?

Burada iki ayrı beceriyi ayırmak gerekiyor: sınıf yönetimi ve birebir anlatım.

Otuz kişilik bir sınıfı yönetmek, müfredatı zamanında yetiştirmek ve ölçme yapmak bir uzmanlıktır. Ama birebir özel ders bu becerilerin hiçbirini gerektirmez. Birebir derste belirleyici olan üç şey vardır: konuyu öğrencinin bulunduğu seviyeden yeniden kurabilmek, öğrencinin nerede takıldığını sorularla bulabilmek ve dersin temposunu tek bir çocuğa göre ayarlayabilmek.

Bu üç becerinin kıdemle doğrudan ilişkisi yoktur. Uzun yıllar sınıf önünde durmuş bir kişi birebir derste aynı anlatımı tekrarlayabilir; üniversite ikinci sınıftaki bir öğrenci ise aynı konuyu üç farklı yoldan anlatabilir. Ölçüt kıdem değil, uyarlayabilme kapasitesidir.

Üniversite Öğrencisiyle Çalışmanın Gerçek Avantajı

Genellikle 'daha iyi anlaşırlar' diye özetlenir ama asıl avantaj bu değil. İki somut sebep var:

• Sınav hafızası taze: iyi bir üniversiteye yerleşmiş bir öğrenci, sınav formatına hazırlanma sürecini yakın zamanda bizzat yaşamıştır. Hangi konunun neden zorlandığını hatırlar; çünkü kendisi de zorlanmıştır.
• Mesafe az: ortaokul öğrencisi, otorite figürü olarak gördüğü birine 'anlamadım' demekte zorlanır. Aradaki yaş farkı azaldığında bu direnç düşer ve dersin en kritik cümlesi ortaya çıkar: 'burayı anlamadım.'

Buna karşılık üniversite öğrencisiyle çalışmanın bilinen riski de var: süreklilik. Sınav dönemleri, staj, ders programı. Bu risk, arkasında kurumsal bir yapı olduğunda yönetilebilir hâle gelir; yedek koç, ders telafisi ve planın kurumda kayıtlı olması bunu sağlar.

Emekli Öğretmen Seçeneği

Emekli öğretmenler 657 kapsamındaki memuriyet yasağına tabi değildir ve tecrübeleri kıymetlidir. Burada bakılacak nokta müfredat güncelliğidir: ortaokulda 5, 6 ve 7. sınıflar bu yıl Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli programlarıyla okuyor, yazılılar açık uçlu soru esasına göre yapılıyor ve konuların adları bile değişti.

Dolayısıyla emekli bir öğretmenle çalışmadan önce sorulacak soru şudur: yeni programı takip ediyor musunuz? Değişimin boyutunu yeni müfredatta neler değişti ve Maarif Modelinde yazılılar yazılarımızda görebilirsiniz.

Kimin Ders Verdiğini Nasıl Doğrularsınız?

İnternette 'ODTÜ mezunu', 'sınıf öğretmeni' gibi ifadeler doğrulanmadan kullanılabiliyor. Doğrulama yolları basit:

• Üniversite ve bölüm bilgisini açıkça sorun; öğrenci belgesi ya da mezuniyet belgesi istemek olağan bir taleptir.
• Hangi sınıf düzeyinde kaç öğrenciyle çalıştığını sorun. 5. sınıfa ders vermekle 8. sınıfa LGS hazırlığı yaptırmak farklı işlerdir.
• Bir konuyu anlattırın. Tanışma görüşmesinde çocuğunuzun zorlandığı bir konunun beş dakikada nasıl anlatıldığını dinlemek, her referanstan daha bilgilendiricidir.
• Plan ve raporlama isteyin. Ders sonunda özet not bırakılıyor mu, veliye haftalık rapor geliyor mu? Bu, işin kurumsal tarafının olup olmadığını gösterir.

Tanışma görüşmesinde sorulacak soruların tam listesi için ücretsiz tanışma görüşmesinde nelere bakılmalı ve özel ders nasıl seçilir yazılarımıza bakabilirsiniz.

Bireysel Kişi mi, Kurum mu?

Bireysel çalışmada fiyat genellikle daha düşük olur ve iletişim doğrudandır. Buna karşılık ders aksadığında telafi garantisi, uyum tutmadığında değişim imkânı ve sürecin kayıt altında olması gibi tarafları yoktur.

Kurumla çalışmada ise süreç bir kişiye değil bir sisteme bağlıdır: seviye tespiti, plan, ders sonu özet notu, haftalık veli raporu. Arc Akademi'de akış ücretsiz tanışma görüşmesi ve seviye tespitiyle başlıyor, ardından öğrenciye özel plan kuruluyor; ayrıntısı online özel ders sayfasında.

Sonuç

Doğru soru 'öğretmen mi, üniversiteli mi' değil. Doğru soru şu: bu kişi çocuğumun takıldığı yeri bulabiliyor mu, konuyu onun seviyesinden yeniden kurabiliyor mu ve süreç kayıt altında mı? Devlet okulu öğretmeninden ücretli ders almanın mevzuat açısından uygun olmadığını bilmek de bu kararı sadeleştirir.

Son güncelleme: 16 Eylül 2026. Mevzuat bilgisi 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 28 ve 125. maddelerine dayanmaktadır; güncel metin için resmî kaynaklara bakınız.

Birebir özel ders desteği ister misiniz?

Uzman eğitmenlerimizle ortaokulun tüm derslerinde birebir özel ders imkânı sunuyoruz.