Bursluluk sınavı sonrasında velilerin en çok yaşadığı şaşkınlık şu: çocuğum 60 net yaptı ama puanı beklediğimden farklı. Sebep, İOKBS puanının netten doğrudan hesaplanmaması. Netler önce standart puana dönüştürülüyor, yani puanınız sınava giren diğer öğrencilerin ne yaptığına da bağlı.
Bu yazıda 2026 İOKBS Başvuru ve Uygulama Kılavuzu'ndaki hesaplama basamaklarını sade bir dille anlatıyoruz. Sınavın genel çerçevesi için İOKBS 2027 rehberimize bakabilirsiniz.
1. Adım: Ham Puan (Net)
Her test için doğru ve yanlış sayıları belirleniyor ve yanlış sayısının üçte biri doğru sayısından çıkarılıyor. Sonuç o testin ham puanı.
- Örnek: Matematikte 15 doğru, 3 yanlış, 2 boş. Ham puan = 15 - (3 / 3) = 14.
- Örnek: Türkçede 16 doğru, 4 yanlış. Ham puan = 16 - (4 / 3) = 14,67.
Dört test olduğu için her öğrencinin dört ayrı ham puanı oluyor. Dört seçenekli bir sınavda yanlışın üçte birinin düşülmesi, rastgele işaretlemenin beklenen kazancını sıfırlamak içindir. Yani hiç fikriniz olmayan soruyu boş bırakmak, uzun vadede rastgele işaretlemekle aynı sonucu verir ve riski ortadan kaldırır.
2. Adım: Standart Puan
Her test için tüm öğrencilerin ham puan ortalaması ve standart sapması hesaplanıyor. Sonra her öğrencinin ham puanı, ortalaması 50 ve standart sapması 10 olacak biçimde dönüştürülüyor. Buna standart puan (SP) deniyor.
Formül şöyle: SP = 50 + 10 x (öğrencinin ham puanı - testin ortalaması) / testin standart sapması.
- Örnek: Bir testte ortalama 10, standart sapma 4 olsun. Ham puanı 14 olan öğrencinin standart puanı 50 + 10 x (14 - 10) / 4 = 60.
- Aynı ham puan, ortalamanın 12 olduğu daha kolay bir testte 50 + 10 x (14 - 12) / 4 = 55 standart puana karşılık gelir.
Bu adımın anlamı şu: zor testte alınan net, kolay testte alınan aynı netten daha değerlidir. Her testin kendi ortalamasına göre değerlendirilmesi, dersler arasındaki zorluk farkını dengeler.
3. Adım: Ağırlıklı Standart Puan ve TASP
Her testin standart puanı, kılavuzdaki ağırlık katsayısıyla çarpılıyor. 2026 kılavuzunda dört testin katsayısı da 3: Türkçe/Türk dili ve edebiyatı, matematik, fen bilimleri ve sosyal bilgiler/sosyal bilimler. Dört ağırlıklı standart puan toplanınca Toplam Ağırlıklı Standart Puan (TASP) bulunuyor.
- Örnek: SP değerleri Türkçe 60, matematik 55, fen 52, sosyal 58 olsun. TASP = 3 x (60 + 55 + 52 + 58) = 3 x 225 = 675.
Katsayılar eşit olduğu için hiçbir ders diğerinden önemli değil. LGS'deki gibi matematik ve Türkçenin daha ağır bastığı bir yapı burada yok.
Ortalama Bir Öğrencinin Puanı Ne Olur?
Standart puanın ortalaması 50 olduğu için, dört testin her birinde tam ortalamada kalan bir öğrencinin TASP'ı 3 x (50 x 4) = 600 civarında olur. Bu, puanınızı yorumlamak için iyi bir referans: 600'ün üstü ortalamanın üstü demektir. Ancak bursu kazanıp kazanmadığınızı bu sayı tek başına söylemez; sonuç, puan sıralaması ve kılavuzdaki kontenjan kurallarıyla belirlenir.
Kılavuzdaki Diğer Kurallar
- Cevap anahtarında hata olduğu Merkez Sınav Kurulu kararıyla belirlenirse soru iptal edilmiyor, doğru seçenek dikkate alınarak değerlendirmeye katılıyor.
- İptal edilen sorular değerlendirme dışı bırakılıyor ve geçerli soruların puan değeri yeniden belirleniyor.
- Sınava girip cevap kâğıdına hiç işaretleme yapmayan öğrencinin sınavı değerlendirmeye alınmıyor.
Sınav Stratejisine Etkisi
Bu puanlama sisteminden üç pratik ders çıkıyor:
- Rastgele işaretlemeyin. İki şık arasında kaldıysanız işaretlemek mantıklı; hiç fikriniz yoksa boş bırakın.
- Hiçbir testi feda etmeyin. Katsayılar eşit; zayıf olduğunuz dersten gelen her net, güçlü dersten gelen net kadar değerli.
- Zor bir testten çıkınca moral bozmayın. Herkes için zorsa ortalama düşer ve standart puanınız korunur.
Sınıf düzeyine göre konu kapsamı için 5. sınıf, 6. sınıf, 7. sınıf ve 8. sınıf bursluluk konuları yazılarımıza bakabilirsiniz.
Sonuç
İOKBS puanı üç basamakta hesaplanıyor: yanlışın üçte biri düşülerek bulunan ham puan, ortalaması 50 ve standart sapması 10 olan standart puan ve her testin 3 katsayısıyla çarpılıp toplandığı TASP. Puanınız yalnızca netinize değil, testin genel ortalamasına da bağlı. Bu yüzden net sayısını tahmini bir puana çevirmek mümkün olsa da kesin sonucu ancak MEB'in açıkladığı puan gösterir.
Son güncelleme: 25 Ekim 2026. Sınav biçimi, kapsam, soru dağılımı, puanlama ve gelir şartı bilgileri MEB'in 2026 İOKBS Başvuru ve Uygulama Kılavuzu'na (odsgm.meb.gov.tr), tema adları ve ders saatleri tymm.meb.gov.tr'deki öğretim programlarına dayanmaktadır. 2027 kılavuzu yayımlandığında bu yazı güncellenecektir; kesin bilgi için yeni kılavuzu esas alınız.
Sıkça Sorulan Sorular
Bursluluk sınavında kaç yanlış bir doğruyu götürür?
2026 kılavuzuna göre her testte yanlış sayısının üçte biri doğru sayısından çıkarılıyor; yani üç yanlış bir doğruyu götürüyor.
İOKBS puanı nasıl hesaplanır?
Önce her test için ham puan (doğru eksi yanlışın üçte biri) bulunur. Ham puanlar ortalaması 50, standart sapması 10 olan standart puana dönüştürülür. Her testin standart puanı 3 katsayısıyla çarpılıp toplanarak Toplam Ağırlıklı Standart Puan (TASP) elde edilir.
Bursluluk sınavında ortalama puan kaçtır?
Standart puanın ortalaması 50 olduğu için dört testte de ortalamada kalan bir öğrencinin toplam ağırlıklı standart puanı yaklaşık 600 olur. Bursu kazanmak ise puan sıralamasına ve kontenjan kurallarına bağlıdır.
Çocuğunuz için doğru başlangıcı yapın
Ücretsiz deneme dersi ve danışmanlıkla çocuğunuza en uygun programı birlikte belirleyelim.