6. sınıf fen bilimlerinin ilk yazılısı genellikle Güneş Sistemi ve Tutulmalar ünitesini ve okullara göre Kuvvetin Etkisinde Hareket ünitesini kapsar. İki ünitenin de karıştırılan birer kavram çifti var: Güneş ve Ay tutulması ile sürat ve hız. Kesin kapsamı ders öğretmeni ve okulun yıllık planı belirler; aşağıdaki liste kasım başına kadar genellikle işlenmiş olan konulara dayanır.
Kapsamdaki Konular
- Güneş sistemindeki gezegenler ve özelliklerine göre sınıflandırılması
- Gök cisimleri: asteroit, gök taşı, meteor ve meteorit
- Güneş tutulması ve Ay tutulması
- Okula göre: bileşke kuvvet, dengelenmiş ve dengelenmemiş kuvvetler, sürat ve hız
Ünitelerin tamamı: 6. sınıf fen bilimleri yeni müfredat konuları.
Açık Uçlu Örnek Sorular
Soru 1: Güneş tutulması ile Ay tutulması arasındaki farkı gök cisimlerinin diziliş sırasıyla açıklayınız. Cevap: Güneş tutulmasında Ay, Dünya ile Güneş'in arasına girer ve Güneş'in ışığı Dünya'nın bir bölgesine ulaşamaz; bu, yeni ay evresinde gerçekleşir. Ay tutulmasında ise Dünya, Güneş ile Ay'ın arasına girer ve Ay, Dünya'nın gölgesinde kalır; bu, dolunay evresinde gerçekleşir.
Soru 2: Bir kutuya aynı yönde 5 N ve 3 N büyüklüğünde iki kuvvet uygulanıyor. Bileşke kuvvetin büyüklüğü ve yönü nedir? Kuvvetler zıt yönlü olsaydı ne olurdu? Cevap: Aynı yönlü kuvvetler toplanır; bileşke 8 N'dir ve kuvvetlerle aynı yöndedir. Zıt yönlü olsaydı büyük kuvvetten küçük kuvvet çıkarılırdı; bileşke 2 N olur ve 5 N'lik kuvvetin yönündedir.
Soru 3: 120 km'lik yolu sabit süratle 2 saatte alan bir aracın sürati nedir? Cevap: Sürat, alınan yolun geçen süreye bölünmesiyle bulunur: 120 ÷ 2 = 60 km/sa.
Soru 4: Aynı yolda aynı süratle, biri kuzeye diğeri güneye giden iki aracın hızları neden farklıdır? Cevap: Sürat yalnızca büyüklük bildirir; hız ise yönü de içerir. İki aracın süratleri aynıdır ama yönleri zıt olduğu için hızları farklıdır.
Soru 5: Meteor ile meteoriti ayırt ediniz. Cevap: Meteor, atmosfere giren gök taşının sürtünmeyle ısınıp yanarken oluşturduğu ışık izidir. Meteorit ise atmosferde tamamen yanmadan yeryüzüne ulaşan gök taşı parçasıdır.
Yeni programda yazılılar büyük ölçüde açık uçlu sorulardan oluşuyor: öğrenci cevabı kendisi yazıyor ve çözüm yolundan ya da gerekçesinden kısmi puan alabiliyor. Bu formatın mantığını Maarif Modelinde açık uçlu yazılılar yazısında anlattık.
Sık Yapılan Hatalar
- Tutulmalarda hangi gök cisminin arada olduğunu karıştırmak.
- Bileşke kuvvet sorusunda ok çizmeden işleme geçmek; zıt yönlü kuvvetleri toplamak.
- Sürat ile hızı aynı kavram sanmak.
- Hesap sorusunda birimi yazmamak.
Nasıl Çalışılmalı?
Tutulmalar bir top, bir portakal ve bir el feneriyle masada bir kez canlandırıldığında kalıcı olarak öğrenilir. Bileşke kuvvet sorularında her zaman önce ok çizilir. Her kavram çifti için iki sütunlu bir karşılaştırma tablosu hazırlamak, yazılıdaki fark sorularının hepsine cevap verir. Yazılıdan sonra kâğıdı birlikte incelemek için yazılı sonrası yanlış analizi yazımıza bakabilirsiniz.
Sonuç
6. sınıf fen ilk yazılısında Güneş sistemi, tutulmalar, bileşke kuvvet ve sürat ağırlıktadır. Tutulmaları canlandırarak, kuvvetleri çizerek ve kavram çiftlerini tabloyla çalışan öğrenci bu yazılıda zorlanmaz. Tüm derslerin kapsamı: 6. sınıf 1. dönem 1. yazılı konuları.
Arc Akademi olarak 5-8. sınıf öğrencilerine birebir online özel ders ve koçluk veriyoruz. Yazılı öncesinde kapsamdaki konuları birebir tekrar ediyor, açık uçlu soru formatında yazma alıştırması yaptırıyoruz. Öğrencinizin durumunu ücretsiz tanışma görüşmesinde birlikte değerlendirebilir, ayrıntıları özel ders sayfamızda inceleyebilirsiniz.
Son güncelleme: 25 Eylül 2026. Tema ve ünite adları MEB'in Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli öğretim programlarına dayanmaktadır (tymm.meb.gov.tr). Yazılı tarihleri ve kapsamı okul tarafından duyurulur; ortak yazılı sınavlar için MEB'in yayımladığı kılavuzu esas alınız.
Sıkça Sorulan Sorular
Güneş tutulması ile Ay tutulması arasındaki fark nedir?
Güneş tutulmasında Ay, Dünya ile Güneş'in arasına girer ve yeni ay evresinde gerçekleşir. Ay tutulmasında Dünya, Güneş ile Ay'ın arasına girer ve Ay, Dünya'nın gölgesinde kalır; bu dolunay evresinde gerçekleşir.
Bileşke kuvvet nasıl bulunur?
Aynı doğrultuda ve aynı yöndeki kuvvetler toplanır, zıt yöndeki kuvvetlerde büyük kuvvetten küçük kuvvet çıkarılır ve bileşke büyük kuvvetin yönündedir. Örneğin aynı yönlü 5 N ve 3 N'nin bileşkesi 8 N, zıt yönlü olanların bileşkesi 2 N'dir.
Sürat ile hız arasındaki fark nedir?
Sürat, birim zamanda alınan yolu gösterir ve yalnızca büyüklük bildirir. Hız ise yönü de içerir. Aynı süratle zıt yönlere giden iki aracın süratleri aynı, hızları farklıdır.
Fen Bilimleri dersinde birebir destek ister misiniz?
Uzman eğitmenlerimizle Fen Bilimleri dersindeki eksikleri kapatın, notları yükseltin.