5. sınıf, Türkçede yazım ve noktalama kurallarının sistemli biçimde işlendiği ilk yıl. Yeni programda bu kurallar ayrı bir ünitede değil; altı temanın her birine birkaç madde olarak dağıtılmış ve o temanın metinleriyle birlikte işleniyor.
Bu yazıda programın tema sayfalarında geçen dil bilgisi, yazım ve noktalama maddelerini tema sırasıyla topladık. Temaların genel içeriği için 5. sınıf Türkçe konuları yazımıza bakabilirsiniz.
1. Tema - Oyun Dünyası
Dil bilgisi: okunan metinlerde isim ve fiili ayırt etmek. Basit bir test işe yarar: kelimenin sonuna -mak/-mek gelebiliyorsa fiildir (koşmak, okumak), gelemiyorsa isimdir (kalem, oyun).
Dil yapıları: tahmin ifade eden yapılar ve söz varlığı (-Abil-, -mIştIr, belki, galiba, muhtemelen, sanki, herhâlde).
Yazım: hece yapısı ve satır sonunda kelimelerin bölünmesi. Kelime hecesinden bölünür ve bölünen yere kısa çizgi konur: 'ar-ka-daş'.
Noktalama: nokta ve kısa çizgi. Programda noktanın görevleri tek tek sayılıyor: cümle sonunda, kısaltmalardan sonra, sayılardan sonra sıra bildirmek için (3. kat), tarihlerde gün, ay ve yılı ayırmak için (25.10.2026), saat ve dakikayı ayırmak için (10.30), dört ve daha çok basamaklı sayıları üçlü gruplara ayırmak için (25.000), genel ağ adreslerinde ve matematikte çarpma işareti olarak.
2. Tema - Atatürk'ü Tanımak
Dil bilgisi: isimleri niteleyen ve belirten dil yapıları ile betimleme işlevli fiilimsiler. Eski adlarıyla sıfat ve sıfat-fiil mantığı: 'kırmızı balon', 'üç kalem', 'koşan çocuk'. Program bunları adlarıyla değil işlevleriyle, yani bir ismi nitelediklerini ve betimlediklerini fark ettirerek veriyor.
Yazım: büyük harflerin yazımı. Program bu temada ek listesindeki A, B ve C bölümünün 1-5. maddelerini işaret ediyor; cümlenin ilk kelimesinin ve özel adların büyük harfle başlaması gibi temel kurallar bu gruptadır.
Noktalama: virgül ve soru işareti. Virgül eş görevli kelimeleri ayırmak (elma, armut ve kiraz), tekrarlanan kelimeleri ayırmak (Koş, koş!), hitaplardan sonra (Arkadaşlar, dinleyin.) ve ondalık sayılarda kullanılır. Soru işareti soru eki ya da soru kelimesi olan cümlelerden sonra ve soru eki olmasa da soru bildiren cümlelerden sonra konur.
3. Tema - Duygularımı Tanıyorum
Dil bilgisi: isimlerin tür özelliklerini ayırt etmek (örneğin özel ve cins isim ayrımı) ve amaç ifade eden yapılar.
Yazım: büyük harflerin yazımına ilişkin kuralların devamı (programın ek listesindeki C bölümünün 6-12. maddeleri).
Noktalama: ünlem ve uzun çizgi. Ünlem duyguları anlatan cümlelerden ve seslenme, hitap, uyarı sözlerinden sonra konur. Uzun çizgi konuşmaları göstermek için satır başında kullanılır.
4. Tema - Geleneklerimiz
Dil bilgisi: ismin yerine kullanılan söz varlığı (eski adıyla zamir mantığı: o, bu, onlar, kendisi) ve karşılaştırma, benzerlik, farklılık ifade eden yapılar. Özet ifade eden kelimeler de bu temada: kısacası, özetle, sonuç olarak.
Yazım: sayıların yazımı.
Noktalama: üç nokta ve kesme işareti. Kesme işaretinin görevleri: özel adlara gelen ekleri ayırmak (Ankara'da), kişi adlarından sonra gelen saygı ve unvan sözlerine gelen ekleri ayırmak (Ayşe Hanım'a), sayılara gelen ekleri ayırmak (5'inci), belirli bir tarih bildiren ay ve gün adlarına gelen ekleri ayırmak (29 Ekim'de) ve bir ek veya harften sonra gelen ekleri ayırmak.
5. Tema - İletişim ve Sosyal İlişkiler
Dil bilgisi: cümleleri kendi ifadeleriyle yeniden kurmak.
Yazım: büyük harflerin yazımında kalan maddeler (ek listesindeki Ç, D, E ve F bölümleri).
Noktalama: tırnak işareti. Başkasından aynen aktarılan sözleri ve özel olarak vurgulanan sözleri belirtir.
6. Tema - Sağlıklı Yaşıyorum
Yeni kural yok. Önceki temalarda işlenen dil yapıları, yazım kuralları ve noktalama işaretlerinin konuşma ve yazmada uygulanması isteniyor. Yılın tekrar teması gibi düşünülebilir.
Toplu Bakış: 5. Sınıf Noktalama Haritası
- Nokta ve kısa çizgi: 1. tema
- Virgül ve soru işareti: 2. tema
- Ünlem ve uzun çizgi: 3. tema
- Üç nokta ve kesme işareti: 4. tema
- Tırnak işareti: 5. tema
Bu sıra önemli, çünkü 1. dönem yazılıları ilk temaların kurallarından gelir. Kesme işareti ve tırnak işareti genellikle 2. dönemin konusudur.
Sık Yapılan Hatalar
5. sınıf yazılılarında en çok karşılaştığımız hatalar şunlar:
- Özel ada gelen eki kesmeyle ayırmamak: 'Ankarada' yerine 'Ankara'da'.
- Kesmeyi gereksiz yere kullanmak: 'okul'da' gibi cins isimlere kesme koymak.
- Satır sonunda kelimeyi hece dışından bölmek.
- Soru eki mi'yi bitişik yazmak: 'geldinmi' yerine 'geldin mi'.
Soru eki mi'nin ayrı yazılışı 6. sınıf programında ayrıca işleniyor ama 5. sınıftan itibaren dikkat etmek alışkanlık kazandırır.
Evde Dikte: En Kısa Yol
Yazım ve noktalamada en hızlı ilerleme dikteyle olur. Haftada iki kez, o temanın kurallarını içeren beş cümleyi okuyun ve çocuğunuz yazsın. Hataları renkli kalemle işaretleyip kuralın adını yanına not edin. Bir ay sonra aynı cümleleri yeniden yazdırmak, ilerlemeyi gösteren en açık ölçüdür.
Ortaokula yeni başlayan öğrencinin uyum sürecine dair öneriler için 5. sınıfa başlayanlar rehberimize bakabilirsiniz.
Sonuç
5. sınıf Türkçede dil bilgisi altı temaya dağıtılmış: isim-fiil ayrımı, isimleri niteleyen yapılar, isim türleri ve ismin yerine geçen kelimeler; yazımda hece, büyük harf ve sayılar; noktalamada nokta, virgül, soru işareti, ünlem, uzun çizgi, üç nokta, kesme ve tırnak. Program kural ezberinden çok kuralı metin içinde görmeyi ve kendi yazısında uygulamayı istiyor; evde kısa ve düzenli dikte bunun en etkili yolu.
Son güncelleme: 25 Ekim 2026. Öğrenme çıktısı kodları, tema adları, ders saatleri ve dil bilgisi, yazım ve noktalama maddeleri MEB'in tymm.meb.gov.tr adresinde yayımladığı 5. sınıf Türkçe öğretim programı tema sayfalarından alınmıştır; açıklamalar, örnekler ve çalışma önerileri Arc Akademi'ye aittir. Güncel hâli için resmî kaynağı esas alınız.
Sıkça Sorulan Sorular
5. sınıf Türkçede dil bilgisi konuları neler?
Yeni programda öne çıkan maddeler: isim ve fiil ayrımı, isimleri niteleyen ve belirten yapılar, isim türleri, ismin yerine kullanılan kelimeler; hece ve satır sonu bölme, büyük harfler, sayıların yazımı; nokta, virgül, soru işareti, ünlem, uzun çizgi, üç nokta, kesme ve tırnak işaretlerinin görevleri.
5. sınıfta kesme işareti hangi temada işleniyor?
4. tema olan Geleneklerimiz temasında. Özel adlara, unvanlara, sayılara ve belirli tarih bildiren ay ve gün adlarına gelen eklerin kesmeyle ayrılması bu temada çalışılıyor.
Yeni programda 5. sınıfta sıfat ve zamir var mı?
Adları ayrı başlık olarak geçmiyor, ama işlevleri programda var: 2. temada isimleri niteleyen ve belirten dil yapıları, 4. temada ismin yerine tercih edilen söz varlığı işleniyor.
Türkçe dersinde birebir destek ister misiniz?
Uzman eğitmenlerimizle Türkçe dersindeki eksikleri kapatın, notları yükseltin.